Συνέντευξη στο περιοδικό Αβατον

13512090_1012540525497125_6688693518176322094_n

Από τη συνέντευξή μου στη Δήμητρα Νικολαΐδου για το περιοδικό Άβατον (τεύχος 147) που κυκλοφορεί, με τίτλο “Βουτιά στην Αληθινή μας Φύση” και με αφορμή την έκδοση του “Μίτου της Αριάδνης” (σελίδες 32-36).

Ας ξεκινήσουμε με τον Μίτο της Αριάδνης. Όσο ετοιμαζόταν το βιβλίο, θυμάμαι την ανησυχία σου, να μη φανεί ότι εσύ έχεις όλες τις απαντήσεις, ότι είσαι κάποιου είδους αυθεντία.

-Ναι, ο τίτλος δεν αναφέρεται στο μίτο που δίνει η Αριάδνη (Γερούκη) στους αναγνώστες για να βγουν από τη σύγχυση! Είμαστε όλοι εμείς η Αριάδνη, που ψάχνει το νήμα για να ξεφύγει από το λαβύρινθο. Πρόκειται για κείμενα που συμπυκνώνουν τα όσα έμαθα μέσα από προσωπική δική μου άσκηση και κατανόηση αλλά κυρίως τις διδασκαλίες που έλαβα τα τελευταία είκοσι χρόνια. Παραδοσιακές πνευματικές βουδιστικές οδηγίες, που όμως εφαρμόζονται στην καθημερινότητά μας χωρίς να περιορίζονται από δόγματα αφού έχουν να κάνουν με τη θεώρηση της ζωής μας. Η πνευματικότητα άλλωστε είναι απλά μια διαφορετική θεώρηση, μια διαφορετική προοπτική. Δεν αλλάζει η καθημερινότητά σου, οι δουλειές σου, τα πράγματα που έχεις να κάνεις, απλά τα βλέπεις όλα αυτά μέσα από ένα φίλτρο που συνδέει το κάθε τι που κάνεις, και την πιο μικρή λεπτομέρεια με κάτι πλατύ, μεγάλο, κάτι μαξιμαλιστικό και θετικό ώστε αρχίζεις να νοηματοδοτείς τη ζωή σου με άλλο τρόπο. Αυτό σε γεμίζει θετικότητα -όχι αισιοδοξία με την κοινή έννοια, δεν είναι ότι περιμένεις τα πράγματα να πάνε καλά για εσένα, τη χώρα, τον πλανήτη. Έχεις όμως την εσωτερική δύναμη να παραμένεις θετικός ακόμα και όταν τα πράγματα πάνε στραβά.
Ο υπότιτλος του βιβλίου, «Το Μυστικό Νήμα που Οδηγεί στην Αφύπνιση και στην Αληθινή Ευτυχία» είναι επίσης πολύ επιτυχημένος γιατί αληθινή ευτυχία είναι αυτή που οδηγεί πέρα από το δίπολο ευτυχία/ δυστυχία. Είναι η ισοψυχία, η διατήρηση της θετικότητας πέρα από τις εξωτερικές συνθήκες.

Πολλές φορές ωστόσο αυτή η αίσθηση, ότι αναζητάμε κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμάς, γίνεται εμπόδιο αφού δεν πιστεύουμε ότι έχουμε ελπίδα να επιτύχουμε ένα τόσο μεγάλο στόχο μέσα στην καθημερινότητά μας.

-Αυτό το «μεγάλο» που άλλες παραδόσεις το λένε φώτιση και άλλοι το λένε Θεό, είναι κάτι που πηγάζει από μέσα μας. Δεν είναι κάτι ξένο από εμάς. Είναι η αληθινή μας φύση και δεν χρειάζεται να είμαστε στραμμένοι σε κάτι υπερβατικό. Χρειάζεται να κάνουμε μια βουτιά μέσα μας, η οποία βουτιά μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους. Ο πιο κοινός είναι ο διαλογισμός, αλλά μπορεί να γίνει με μια βόλτα στη φύση ή ακούγοντας κλασσική μουσική.

Έγραψες βέβαια παλιότερα πως διαλογισμός δεν είναι το χάσιμο, το χάζεμα.

-Διαλογισμός είναι η επιστροφή στην αυθεντικότητα. Σίγουρα, πολλές φορές περιβάλλεται από τελετουργίες, ίσως και από εξωτισμό, αλλά στην πραγματικότητα είναι κάτι πολύ γυμνό και άμεσο. Μια κατάσταση ανοιχτοσύνης όπου περιλαμβάνεις τα πάντα, νοιώθεις τα πάντα, αλλά στην ουσία έχεις ένα είδος μιας μη-νευρωτικής σχέσης με αυτό που συμβαίνει. Είναι περισσότερο μια επιστροφή στη φυσικότητα, στην αυθεντικότητα, στην αληθινή μας φύση, παρά προσπάθεια να πετύχουμε κάποιο στόχο. Δεν προσπαθούμε να καθαρίσουμε το νου μας, δεν προσπαθούμε να μην έχουμε σκέψεις. Τίποτα από όλα αυτά: απλά ανοίγουμε και δεχόμαστε το παιχνίδι του κόσμου και του νου μας, μέχρι να δούμε πως το ένα είναι μια άμεση αντανάκλαση του άλλου.

Ζούμε μια τρομακτική πολιτική κατάσταση αυτές τις μέρες: από τρομοκρατικές επιθέσεις μέχρι παγκόσμιες οικονομικές κρίσεις. Πώς μπορούν οι επιλογές μας να κάνουν τη διαφορά;

-Είναι οι μικρές αυτές κινήσεις ή μάλλον στάσεις και συμπεριφορές που κάνουν τη διαφορά. Πίσω από την τρομοκρατία και τις κρίσεις, εγώ βλέπω μόνο ανθρώπινα συναισθήματα, τίποτα άλλο. Ναι, είναι ένα δραματικό σκηνικό που μας έχει φέρει σε άθλια κατάσταση αλλά ο μόνος τρόπος είναι να ξεκινήσουμε από τον εαυτό μας και τα συναισθήματά μας. Η τρομοκρατία για παράδειγμα θα μπορούσε να έχει εκλείψει αν υπήρχανε δίοδοι επικοινωνίας με αυτή την άλλη κουλτούρα, αν δεχόμασταν το Ισλάμ ως ένα διαφορετικό πολιτισμό, και αν σαν άτομα, ομάδες, ΜΚΟ, κράτη, ψάξουμε τον τρόπο να επικοινωνήσουμε.

Παρατηρώ όμως πως εσύ η ίδια έχεις και ακτιβιστική δράση.

-Δεν βρίσκω το λόγο γιατί να αποκλείσουμε τον κοινωνικό ακτιβισμό από την πνευματικότητα. Η πραγματική διαφορά είναι στο πόσο εμπλέκεται ο πνευματικός άνθρωπος συναισθηματικά στον ακτιβισμό: θα είναι πολύ πιο αποστασιοποιημένος, ψύχραιμος και χωρίς εμπάθεια. Υπάρχει αυτή η αίσθηση ότι για να είναι κανείς ακτιβιστής και επαναστάτης θα πρέπει να είναι πολύ θυμωμένος. Όχι – θα πρέπει να είναι πολύ ψύχραιμος, να καταλαβαίνει γιατί γίνονται τα πράγματα και να ξέρει ότι απέναντί του δεν έχει εχθρούς αλλά κάποιον που υποφέρει εξαιτίας της άγνοιας και των συναισθημάτων του. Σύμφωνα με το Βουδισμό, ο μόνος «εχθρός» είναι οι δικές μας σκέψεις. Αυτό που έχουμε να κάνουμε απέναντι στους άλλους ανθρώπους είναι να προβάλλουμε τη δική μας αλήθεια, τη δική μας αυθεντικότητα, την καλή μας προαίρεση. Αν το κάνουμε αυτό, τότε η άλλη πλευρά αρχίζει να ραγίζει.
Όσο μεγαλώνω, βλέπω πως εκεί έξω δεν έχω να κάνω με εχθρούς. Όταν βλέπω ανθρώπους που θεωρώ αρνητικούς, βλαπτικούς, ιδιοτελείς, προσπαθώ συνέχεια να εφαρμόζω αυτό που στην ψυχολογία λέγεται «Ο Βασιλιάς Γυμνός». Αντί να δω ένα τρομοκράτη, βλέπω ένα δυστυχισμένο και μπερδεμένο άνθρωπο. Και φυσικά πονάω για τα θύματα, αλλά προσεύχομαι και για το θύτη. Για να φτάσει κάποιος στο σημείο να νομίζει πως μπορεί αν δικαιώσει τη ζωή και την πίστη του μέσα από τη βία, πρέπει να είναι πολύ δυστυχισμένος μέσα του.

Το θέμα είναι πως για τον τρομοκράτη πολλές φορές μπορούμε να έχουμε κατανόηση. Τη χάνουμε όμως με τα παιδιά μας, με τους συνεργάτες και με τους συντρόφους μας. Όταν μας πληγώνουν δεν τους δίνουμε κανένα ελαφρυντικό

-Αυτό είναι μια παγίδα. Τους ανθρώπους που θεωρούμε δικούς μας τους παγιώνουμε σε αυτά που νομίζουμε ότι ξέρουμε για αυτούς, τους βάζουμε σε μια μικρή κορνίζα, τους περιορίζουμε και στην ουσία γινόμαστε εμπόδιο για τη δική τους εξέλιξη. Οποιοσδήποτε κι αν είναι δίπλα μας, ακόμα και αν θεωρούμε ότι τον ξέρουμε, πρέπει να θυμόμαστε ότι αυτό που μας δείχνει δεν είναι παρά μια πτυχή από τις άπειρες δυνατότητές που έχει σαν άνθρωπος. Υγιείς είναι οι σχέσεις στις οποίες ο ένας μπορεί να βοηθήσει τον άλλο να αναπτύξει όλο το δυναμικό του. Το πολύ καλό είναι ο άλλος να λειτουργήσει σαν καταλύτης. Υπάρχουν τέτοιες σχέσεις αλλά συνήθως, απλά συνυπάρχουμε και μοιραζόμαστε τους καταναγκασμούς μας. Το ίδιο ισχύει ανάμεσα σε γονείς και παιδιά, που έχουν μια στενή και παγιωμένη οπτική για το ρόλο ο ένας του άλλου. Αν μπορούσαν οι γονείς να δουν τα παιδιά ως ολοκληρωμένους ανθρώπους, να τα σεβαστούν και να τους δώσουν χώρο, τότε θα είχαν πολύ μεγαλύτερο και πολύ πιο ουσιαστικό σεβασμό. Το ίδιο ισχύει και στη πνευματική σχέση μαθητή- δασκάλου.

Εσύ πώς γνώρισες το δικό σου δάσκαλο, τον σπουδαίο Dzongsar Khyentse Rinpoche;

-Τυχαία! Το 2006, άκουσα ότι θα ερχόταν για να δώσει μια διάλεξη στο Ηλέκτρα Palace. Ξέροντας πως Rinpoche είναι ένας τίτλος αντίστοιχος του Πατριάρχη, ήμουν πολύ περίεργη να τον δω από κοντά. Πάω λοιπόν περιμένοντας να δω έναν άντρα με εντυπωσιακή εμφάνιση, εξωτικά ράσα κτλ και φυσικά βλέπω κάποιον με βυσσινί μπλουζάκι και κάτι σαν μακριά φούστα. Σκέφτηκα λοιπόν μέσα μου «Α, να ο ακόλουθος του Ρίνποτσε! Κάπου από πίσω θα ακολουθεί και ο ίδιος». Όλοι λοιπόν κοιτούσαν τον Ρίνποτσε, γιατί αυτός ήταν, κι εγώ κοιτούσα από την άλλη γιατί ακόμα τον περίμενα…
Όταν βέβαια μπήκαμε τελικά μέσα και παρακολούθησα τη διάλεξή του και είχα την πρώτη διαλογιστική εμπειρία μαζί του, ήταν σαν να άνοιξαν οι ουρανοί. Εντυπωσιάστηκα από την καθαρή ματιά του και τη διαλογιστική του καθαρότητα. Απλά ένοιωσα πως ο νους του μπορούσε να μας καλύψει όλους, σαν να μπορούσε όντως να διαλύσει το Εγώ μας.
Τον πλησίασα λοιπόν στο τέλος και του είπα πως έχουμε ένα μικρό Βουδιστικό Κέντρο της στη Θεσσαλονίκη αφιερωμένο στον Μιλαρέπα, τον μεγάλο Άγιο του Θιβέτ, και πως θα ήταν μεγάλη μας τιμή να πιει μαζί μας ένα τσάι. Προς έκπληξή μου, είπε ναι! Όταν ήρθε δεν κάθησε καν στο ανυψωμένο μέρος που διαθέταμε για τους δασκάλους, καθόταν ανάμεσά μας, και ξαφνικά γυρνάει και μας λέει πόσο μεγάλο θαύμα είναι ότι σε ένα μέρος όπως η Θεσσαλονίκη βρίσκεται ένα κέντρο αφιερωμένο στον Μιλαρέπα. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, εμείς του γκρινιάζαμε για το πόσο μικρός είναι ο χώρος, για το ότι δεν έχουμε χρήματα, για το ότι δεν τα πάμε καλά μεταξύ μας. Εμείς ήμασταν λοιπόν μέσα στη μίρλα, και αυτός γύρισε και είπε πόσο μεγάλο θαύμα είναι η ύπαρξη αυτού του μέρους από μόνη της! Αυτή είναι η διαφορά της καθαρής θεώρησης: σε όλο το σκηνικό της γκρίνιας, είδε ένα θαύμα και αυτό έδωσε άλλη διάσταση στα πράγματα.
Μετά από λίγο μπήκε στο αυτοκίνητο να φύγει, να επιστρέψει στο σπίτι όπου τον φιλοξενούσαν. Εγώ τότε ένοιωσα κάτι ξεκάθαρα σωματικό: ότι η καρδιά μου είχε πηδήξει από το στήθος μου κι έτρεχε πίσω απ’ το αμάξι. Ξεκίνησα να του γράφω e-mail ζητώντας του να με δεχτεί ως μαθήτρια, λέγοντας πως δεν ήθελα να έχω χάσω άλλο χρόνο. Ήθελα τις ασκήσεις που θα με έκαναν να φωτιστώ, το ένοιωθα σαν κάτι επείγον. Μετά από δυο-τρεις μήνες απάντησε μονολεκτικά: «Οκ. Απλά κράτα επαφή». Κι έτσι ξεκίνησε αυτό το ταξίδι μέσα από το οποίο έχασα ένα μεγάλο κομμάτι από το φόβο του θανάτου, μεγάλο κομμάτι ανασφάλειας, μεγάλο κομμάτι από την εξάρτηση από τις σχέσεις μου. Δεν έφτασα στη φώτιση αλλά… είμαι στο δρόμο!
Φυσικά, όλοι είμαστε στο δρόμο. Ποτέ δεν μπορείς να κάνεις συγκρίσεις μεταξύ των ανθρώπων: κάποιος μπορεί να βαδίζει το μονοπάτι της φώτισης δουλεύοντας ένα οχτάωρο στο μαγαζί του, μέσα από μια πολύ απλή ρουτίνα.

Ο κόσμος έχει για τον Βουδισμό και γενικά για τις πνευματικές ομάδες μια συγκεκριμένη εικόνα, ότι θα δει ανθρώπους ήρεμους, χαμογελαστούς κτλ. Τελικά μπαίνει σε ένα τέτοιο χώρο και συναντά άγχος, διαφωνίες κτλ. Πιθανότατα θα αναρωτηθεί λοιπόν, πόσο μπορεί να τον βοηθήσει ένας τέτοιος χώρος!

-Το βασικό είναι ότι σε έναν πνευματικό χώρο, όπου και να ανήκει, δεν θα δεις αγγέλους. Θα δεις ανθρώπους κοινούς, χωμένους μέσα στη νεύρωση, σαν κι εσένα. Ίσως και χειρότερους! Συνήθως χειρότερους μάλιστα – ο σπουδαίος Γκέντυν Ρίνποτσε έλεγε πως εκεί συναντάς ανθρώπους που νοιώθουν σαν να έχουν πιάσει τα μαλλιά τους φωτιά, αφού ψάχνουν απελπισμένα μια διέξοδο έχοντας νοιώσει πραγματική αηδία με τα όσα έχει να τους δώσει η ζωή εδώ. Η απελπισία λοιπόν είναι μια καλή βάση, όπως και η θλίψη. Αυτό σημαίνει όμως πως σε μια πνευματική ομάδα, θα συναντήσεις νευρώσεις. Όσοι μπαίνουν σε μια ομάδα ψάχνοντας ελαττώματα στους άλλους, σύντομα θα ανακαλύψουν πως αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημά τους: είναι στραμμένοι προς τα έξω.

Advertisements
Standard