Το Κυνήγι της Ευτυχίας, του Dzongsar Khyentse Rinpoche

10846452_842574032430047_3245427167918359584_n

O στόχος πολλών πνευματικών διδασκαλιών σήμερα είναι να κάνουν τους ανθρώπους να «νιώσουν καλά». Πρόκειται για μια τάση τόσο διαδεδομένη, που ακόμη και δάσκαλοι μεγάλων παραδόσεων ακούγονται σαν απόστολοι του New Age. Τα λόγια τους είναι απόλυτα εστιασμένα στο να δικαιώσουν την εκδήλωση του εγώ και να δικαιολογίσουν την ορθότητα των συναισθημάτων μας – δυο στόχοι εντελώς άσχετοι με την ουσία των διδασκαλιών.

Αν λοιπόν σας ενδιαφέρει μόνο να νιώσετε καλά, καλύτερα να πάτε να σας κάνουν ένα καλό μασάζ ή να ακούσετε κάποια μουσική που σας «ανεβάζει» παρά να ασχοληθείτε με το Ντάρμα, δηλαδή τη Βουδιστική διδασκαλία, (σ.σ. και κάθε αληθινή διδασκαλία), η οποία δεν δημιουργήθηκε για να σας ανεβάζει τη διάθεση. Το αντίθετο, επινοήθηκε ειδικά για να εκθέσει τις αποτυχίες σας και να σας κάνει να νιώσετε χάλια.

Επί τη ευκαιρία, το να νιώθετε χάλια δεν είναι πάντα κακό. Είναι απόλυτα κατανοητό να νιώθουμε θλιμμένοι και αποκαρδιωμένοι όταν εκτίθεται η πιο ταπεινωτική μας αποτυχία. Ποιος δεν θα ένιωθε τρωτός σε μια τέτοια κατάσταση; Δεν είναι όμως καλύτερο να έχει κανείς επίγνωση, όσο οδυνηρό κι αν είναι, της αποτυχίας του από το να έχει παντελή άγνοια; Αν ένα ελάττωμα του χαρακτήρα σου παραμένει κρυμμένο, πώς μπορείς να κάνεις κάτι γι’ αυτό;

Έτσι, παρόλο που οι ουσιαστικές διδασκαλίες μπορεί προσωρινά να σε ζορίζουν συναισθηματικά, στην πορεία θα σε βοηθήσουν να ξεπεράσεις τα ελαττώματά σου, φέρνοντάς τα στην επιφάνεια.

Είναι μεγάλο λάθος να νομίζουμε πως η πνευματική άσκηση θα μας βοηθήσει να ηρεμήσουμε και να ζήσουμε μια ζωή χωρίς προβλήματα. Τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο παραπλανητικό. Το Ντάρμα δεν είναι ψυχοθεραπεία. Το αντίθετο, έχει σχεδιαστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να φέρει τα πάνω-κάτω στη ζωή σου.

Όταν λοιπόν η ζωή σου ανατρέπεται με τέτοιο τρόπο, είναι καλύτερα να μην παραπονιέσαι. Αν ασκείσαι και η ζωή σου δεν αναστατώνεται, τότε είναι σημάδι πως αυτό που κάνεις δεν δουλεύει. Αυτό ξεχωρίζει τα πραγματικά πνευματικά μονοπάτια από τις διδασκαλίες του New Age που έχουν να κάνουν με αύρες, σχέσεις, επικοινωνία, το Εσωτερικό Παιδί, το να είσαι ένα με το σύμπαν, τον εναγκαλισμό των δέντρων κ.ά.

Υπό το πρίσμα των αυθεντικών διδασκαλιών, όλα αυτά δεν είναι παρά παιχνίδια για να ξεχνιόμαστε όντας παγιδευμένοι σε αυτήν εδώ την προβληματική ύπαρξη.
Ο ΝΟΥΣ ΤΗΣ ΑΠΑΡΝΗΣΗΣ

Η ειλικρινής επιθυμία για άσκηση δεν πηγάζει από τη λαχτάρα μας για προσωπική ευτυχία, ούτε για να μας βλέπουν οι άλλοι ως «καλούς ανθρώπους». Φυσικά όλοι βιώνουμε στιγμές θλίψης και απελπισίας, και ίσως ορισμένες στιγμές νιώθουμε την ανάγκη να στρέψουμε την πλάτη μας και να απαρνηθούμε όσα έχει να μας προσφέρει αυτός ο κόσμος.

Αυτή όμως δεν είναι μια αυθεντική εμπειρία απάρνησης: περισσότερο έχει να κάνει με την κούραση και τη βαρεμάρα. Είναι ένα σημάδι ότι, σαν κακομαθημένα παιδιά, βαρεθήκαμε τα παιχνίδια μας και θέλουμε μια αλλαγή.

Αν βαθιά μέσα σας εξακολουθείτε να πιστεύετε πως τα προβλήματα αυτής της ζωής, με κάποιον τρόπο, από μόνα τους θα διευθετηθούν, αν πιστεύετε πως καθετί κακό μπορεί να διορθωθεί, πως αξίζει να παλέψετε για κάποια από τις συνηθισμένες σας ψευδαισθήσεις, τότε είναι σχεδόν αδύνατο να καλλιεργήσετε μια αυθεντική επιθυμία να ασκηθείτε εσωτερικά.

Είναι πολύ σημαντικό να καταλάβετε ότι ανεξάρτητα από το πόσο θετική μπορεί να φαίνεται αυτή η υλική ζωή, στο τέλος θα αποτύχει επειδή τίποτα σε αυτήν δεν λειτουργεί πραγματικά. Αυτή η κατανόηση είναι το μόνο ουσιαστικό κίνητρο. Ασφαλώς είναι πολύ δύσκολο να υιοθετήσει κανείς μια τέτοια στάση, αλλά αν μπορέσουμε να την αποδεχτούμε τουλάχιστον διανοητικά, θα ανακαλύψουμε το κίνητρο που χρειαζόμαστε για να κάνουμε το πρώτο βήμα στο πνευματικό μονοπάτι.

Πριν πολλούς αιώνες, ο Βούδας εξήγησε σε έναν τυραννικό βασιλιά ότι υπάρχουν τέσσερις αναπόδραστες πραγματικότητες που τελικά καταστρέφουν όλα τα αισθανόμενα όντα:

  1. Όλοι καταλήγουμε γέροι και αδύναμοι.
  2. Είναι απόλυτα σίγουρο ότι τα πάντα αλλάζουν διαρκώς.
  3. Όλα όσα επιτυγχάνουμε και συγκεντρώνουμε στο τέλος θα χαθούν και θα σκορπίσουν.
  4. Όλοι είμαστε προορισμένοι να πεθάνουμε.

Κι όμως, τα συναισθήματα και οι συνήθειές μας είναι τόσο ισχυρά που ακόμα κι όταν η αλήθεια μας κοιτά κατάματα, είμαστε ανίκανοι να τη δούμε.

Οι περισσότεροι δυσανασχετούμε όταν βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την αλήθεια, και από αυτή τη δυσαρέσκεια γεννιέται η άρνηση. Το πιο εμφανές παράδειγμα είναι πόσο ενοχλημένοι νιώθουμε όταν είμαστε αναγκασμένοι να αναγνωρίσουμε την ψευδαισθητική φύση της ζωής μας και την πραγματικότητα του θανάτου. Αρνούμαστε ακόμα και να το συλλογιστούμε, παρότι ο θάνατος είναι μια παγκόσμια σταθερά. Προσποιούμαστε πως δεν θα μας συμβεί ποτέ, και κάπως έτσι αντιμετωπίζουμε κάθε άβολη αλήθεια που δυσκολευόμαστε να χωνέψουμε.

Αντί ωστόσο να γινόμαστε πικρόχολοι, εάν επιθυμούμε ειλικρινά να ασκηθούμε πνευματικά, θα πρέπει να αναπτύξουμε τη θέληση και την ανοιχτοσύνη να αγκαλιάσουμε την αλήθεια.

Καμιά βέβαια από τις αλήθειες αυτές δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε, ειδικά όταν ο νους μας είναι από συνήθεια προγραμματισμένος να αναζητά τη συναισθηματική ικανοποίηση και τη συνηθισμένη ευδαιμονία.
ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ

Είναι αλήθεια ότι πολλοί νιώθουμε πνευματικά φτωχοί. Αυτό συμβαίνει επειδή ποτέ δεν σταματάμε να επιθυμούμε την άνεση και την ευτυχία. Μέχρι να ξεπεραστεί αυτή η πνευματική φτώχια, ένα μεγάλο μέρος του νου μας πάντα θα μένει απασχολημένο προσπαθώντας να εξασφαλίσει την προσωπική μας άνεση και ευτυχία, κάνοντας έτσι εξαιρετικά δύσκολο να ελευθερωθούμε απ’ όλα αυτά.

Το πρόβλημα εδώ είναι ότι στο επιφανειακό επίπεδο της συνηθισμένης ζωής, καθετί πνευματικό εμφανίζεται ως παντελώς άχρηστο και χάσιμο χρόνου. Ωστόσο, από την εσωτερική οπτική, η ζωή που ζούμε δεν είναι παρά μια διαρκής ροή αισθητηριακών ψευδαισθήσεων, από τις πιο προφανείς, όπως η φήμη και η δύναμη, μέχρι τις λιγότερο ευδιάκριτες, όπως η αρρώστια και ο θάνατος.

Το τραγικό όμως είναι πως οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουν σε αυτό που βλέπουν, και έτσι η ψευδαισθητική φύση της ζωής δύσκολα γίνεται αντιληπτή.

Το να απελευθερωθείς από την ψευδαίσθηση σημαίνει να διαλύσεις όλους τους περιορισμούς που δημιουργούν οι ψευδείς αντιλήψεις και να αλλάξεις πλήρως τη στάση σου. Πάνω απ’ όλα όμως, πρέπει να θέλεις να ελευθερωθείς. Και μόνο όταν αρχίσει να αναπτύσσεται μέσα μας μια αυθεντική επιθυμία για κάτι τέτοιο, θα αρχίσουμε να μαθαίνουμε πώς να μην είμαστε φιλόδοξοι στο κοσμικό επίπεδο. Μια τέτοια επιθυμία δεν είναι εύκολο να γεννηθεί, αλλά χωρίς αυτήν είναι μάταιο να περιπλανιόμαστε στο πνευματικό μονοπάτι.

Σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι ενδιαφέρονται για το διαλογισμό, τη γιόγκα, ή για κάποια από τις πολλές «πνευματικές» δραστηριότητες που ευρέως διαφημίζονται. Ωστόσο, αυτό το ενδιαφέρον δεν στοχεύει στην απελευθέρωση από την πλάνη, αλλά έχει να κάνει με τον διακαή μας πόθο να ξεφύγουμε από τις δυστυχισμένες, αγχώδεις ζωές μας και να ζήσουμε υγιείς και ξένοιαστοι, πράγμα που δεν αποτελεί παρά ρομαντική ψευδαίσθηση.
ΕΠΙΓΝΩΣΗ

Για να συνειδητοποιήσει κανείς αυτή την αλήθεια όμως, πρέπει να φτάσει στην πηγή του προβλήματος. Οι περισσότεροι γνωρίζουμε πως η επιθετικότητα, η ζήλια και η περηφάνια βλάπτουν, αλλά στην πραγματικότητα όλα τα συναισθήματα προκαλούν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο προβλήματα. Και μπορεί καθένα να είναι διαφορετικό, αλλά όλα προέρχονται από την ίδια πηγή: την διάσπαση.

Διάσπαση δεν είναι απλώς ένας θόρυβος που διακόπτει το διαλογισμό μας. Σε ένα πιο βαθύ επίπεδο, είναι κάθε συναισθηματική αντίδραση που μας βγάζει από την πορεία μας: η ελπίδα για έπαινο, ο φόβος της κατηγορίας, αλλά και πιο απλές εκδηλώσεις όπως το να είμαστε αφηρημένοι, χαμένοι στις σκέψεις μας ή αναστατωμένοι.

Μια και το βασικό μας πρόβλημα λοιπόν είναι η διάσπαση, η βασική λύση είναι η επίγνωση. Υπάρχουν άπειρες μέθοδοι για να αναπτύξει κανείς την επίγνωση, όλες όμως εμπίπτουν σε δυο κατηγορίες. Στην πρώτη ανήκουν οι μέθοδοι που στοχεύουν να δαμάσουν τον νου. Ένας δαμασμένος νους ωστόσο δεν μπορεί από μόνος του να διακρίνει την ψευδαίσθηση. Χρειάζεται επίσης να έχει την ικανότητα να διακρίνει την αλήθεια, πράγμα που γίνεται με τη δεύτερη κατηγορία μεθόδων που στοχεύουν στην οξυδέρκεια και στη διορατικότητα.

Δυστυχώς κάτι τέτοιο είναι δύσκολο, κυρίως γιατί μας λείπει ο ενθουσιασμός για μια τέτοιου είδους άσκηση και γιατί η επιθυμία μας για διάσπαση είναι μια ισχυρή συνήθεια βαθιά ριζωμένη μέσα μας.

Οι μεγάλοι δάσκαλοι του παρελθόντος πρότειναν να υπενθυμίζουμε διαρκώς στον εαυτό μας την εγγύτητα του θανάτου, τη ματαιότητα των κοσμικών μας δραστηριοτήτων και το χειρότερο όλων, ότι δεν υπάρχει τέλος στον πόνο της καθημερινής ζωής.

Κοιτάξτε απλά γύρω σας και θα δείτε πως ο κόσμος δεν σταματά ποτέ να αναπαράγει τα ίδια και τα ίδια. Το αποτέλεσμα είναι συνεχής πόνος και ανυπόφορα βάσανα. Δεν αποτελεί λοιπόν έκπληξη, ότι το να διατηρείτε την επίγνωσή σας όσο χρόνο χρειάζεται για να πιείτε ένα φλιτζάνι τσάι, έχει πολύ μεγαλύτερη αξία από χρόνια άσκησης στη γενναιοδωρία, στην πειθαρχία και στον ασκητισμό.
Πηγή

Το κείμενο προέρχεται από αποσπάσματα του βιβλίου του Dzongsar Jamyang Khyentse, Not for Happiness: A Guide to the So-Called Preliminary Practices (Shambhala Publications). Από τις εκδόσεις Αρχέτυπο κυκλοφορεί το βιβλίο του Τι Σε Κάνει μη Βουδιστή, σε μετάφραση της Αριάδνης Γερούκη.

 

 

Advertisements

Απλά, το άφησε…

603060_372561182856051_859097389_n

Ήταν τη στιγμή που στη θάλασσα εμφανίστηκε μια μικρή δίνη. Παρέσυρε τα αφρόψαρα κι έριξε τα μικρά καβούρια πάνω στα βράχια. Τα άψυχα κουφάρια τους κείτονταν τώρα πια ακίνητα κάτω από τον λαμπερό ήλιο.

Την ίδια ώρα ένα χελιδόνι άλλαξε για λίγο τη τροχιά του, ξεγελασμένο από ένα έντομο που του ξέφυγε. Ακριβώς εκείνη τη στιγμή στο διπλανό χωριό οι φουρνάρηδες βγάζανε τα καυτά καρβέλια και οι κοπέλες πιάνανε τη φασίνα. Τα μωρά σκούζανε στις κούνιες κι ένας αργοπορημένος εραστής  το ‘σκασε απ’ το παράθυρο.

Το θρόισμα των φύλλων στο γειτονικό πλατάνι προμήνυε την έλευση του φθινοπώρου. Αν έδινες προσοχή εκείνη την ώρα ακριβώς θα άκουγες 13 φύλλα να πέφτουν συρτά πάνω στο φρέσκο χώμα.

Τότε ξαφνικά, χωρίς καμιά προετοιμασία, χωρίς κανέναν αποχρώντα λόγο και καμιά προφανή αφορμή, το άφησε.

Χωρίς καμιά προηγούμενη σκέψη, χωρίς να πει τίποτα, το άφησε. Άφησε το φόβο. Άφησε τη κριτική. Άφησε το συνέδριο των ιδεών που συνωστίζονταν στο κεφάλι της. Άφησε την επιτροπή δεοντολογίας της αναποφασιστικότητας που είχε στρογγυλοκαθήσει μέσα της. Άφησε το σωστό και το λάθος. Ολοκληρωτικά, χωρίς δισταγμό, χωρίς ανησυχία, απλά το άφησε.

…………………………………………….

Κανείς δεν ήταν γύρω όταν έγινε. Δεν υπήρξαν χειροκροτήματα, ούτε επευφημίες. Κανείς δεν ήταν εκεί για να την θαυμάσει ή να την ευχαριστήσει. Κανείς δεν την επαίνεσε. Κανείς δεν πρόσεξε τίποτα.

Σαν ένα φύλλο που πέφτει από το δέντρο, απλά το άφησε.

Δεν έκανε καμμιά προσπάθεια. Δεν πάλεψε ούτε ζορίστηκε. Δεν έκλαψε ούτε γέλασε.  Δεν ήταν κάτι καλό ούτε κακό. Ηταν απλά αυτό που ήταν. Στο απεριόριστο διάστημα όπου όλα αφήνονται, το άφησε.

………………………………………………

(Βασισμένο σε ποίημα της Ven. Safire Rose.

Αποσπάσματα από κείμενό μου στο τελευταίο Άβατον, τεύχος 154.

Zωγραφιά από την Chie Yochii)

Δώρα, διδακτορικά και σκονισμένα ράφια

12592785_817213725057459_271065588673380866_n

Η εκμάθηση του διαλογισμού είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί κανείς να κάνει στο εαυτό του. Γιατί μόνο μέσα από τον διαλογισμό μπορείς να κάνεις το ταξίδι που θα σε οδηγήσει στην ανακάλυψη της αληθινής σου φύσης. Και στη διαδικασία αυτή, βρίσκεις αυθόρμητα τη σταθερότητα και την εμπιστοσύνη που χρειάζεσαι για να ζεις καλά και για να πεθάνεις καλά.

……………………………..

Οι Βουδιστές δάσκαλοι του διαλογισμού συνέχεια επαναλαμβάνουν πόσο εύπλαστος είναι ο νους. Πόσο εύκολα μπορούμε να δουλέψουμε μαζί του, να τον εκπαιδεύσουμε, να τον εξασκήσουμε σε αυτή την επίγνωση. Τα πάντα είναι εφικτά για έναν εξασκημένο νου. Η ειρωνεία είναι ότι είμαστε τέλεια εκπαιδευμένοι κοινωνικά και ψυχολογικά στη Σαμσάρα (στον φαύλο κύκλο της σύγχυσης)… Έχουμε όλοι «διδακτορικά» στη Σαμσάρα! Είμαστε τόσο καλά εκπαιδευμένοι στην εξαπάτηση, στην ζήλεια, στον ανταγωνισμό, στο άγχος, στην προσκόλληση, στη θλίψη, στη μοναξιά, στην απληστία, στη ματαιοδοξία, στην αλαζονεία, στην ξεροκεφαλιά και την ημιμάθειά μας, έτοιμοι πάντα να ξεσπαθώσουμε με οργή απέναντι σε ό, τι ή όποιον δεν εναρμονιστεί με τις επιθυμίες μας… Είμαστε τόσο εξασκημένοι να αυγατίζουμε τις αρέσκειες και τις απαρέσκειές μας, που θαρρούμε ότι η ζωή και γενικά, οι άλλοι μάς χρωστούνε. Τρελλαινόμαστε όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως τα θέλουμε. Τρελλαινόμαστε και όταν τα πράγματα πάνε όπως τα θέλουμε. Όλη αυτή η παράνοια των έντονων «θέλω» και «δεν θέλω» αποτελεί το εισιτήριο της δυστυχίας μας.

…………………………………….

Όλοι μας έχουμε το κάρμα να ακολουθήσουμε το ένα ή το άλλο πνευματικό μονοπάτι. Οι δάσκαλοι όμως συνήθως μας ενθαρρύνουν ν’ακολουθήσουμε ανεπιφύλακτα και μέχρι τέλους τον δρόμο που μας εμπνέει περισσότερο. Αν συνεχίσουμε να ψαχνόμαστε από δω κι από κει, αποκτούμε εμμονή με την ίδια την αναζήτηση και γινόμαστε πνευματικοί τουρίστες, μαζεύοντας άχρηστους σκονισμένους φακέλους γνώσεων και τεχνικών στα παραφορτωμένα ράφια της συνείδησής μας. Τίποτα από αυτά όμως δεν μας βοηθά ουσιαστικά να αλλάξουμε, δυστυχώς.

(Αποσπάσματα από άρθρο μου στο τελευταίο Άβατον, τεύχος 153. Η ζωγραφιά είναι η Πανδώρα της υπέροχης Chie Yoshii)

 

 

 

 

Η γιόγκα της νοικοκυράς

multitasking-mom

Αφιερωμένο στους δύο μεγάλους δασκάλους της ζωής μου, την Ιφιγένεια και τον Δημήτρη

Δευτέρα πρωί. Το ξυπνητήρι χτυπά στις επτά, κάθομαι πέντε λεπτά σε διαλογισμό, πετάγομαι για να ζεστάνω το γάλα, αρχίζω την επικίνδυνη  αποστολή της πρωινής αφύπνισης των παιδιών (κάποιες φορές χωρίς θύματα), ετοιμάζω το πρωινό τους, που ποτέ δεν τρώνε, τα κουκουλώνω, τα μαλώνω, τα χαϊδεύω και ξαφνικά στις οκτώ, απόλυτη ησυχία… φεύγουν για το σχολείο. Αρχίζει μια νέα μέρα με γονυκλισίες, καθότι περνάω τουλάχιστον δύο ώρες σκύβοντας να μαζέψω τα ατελείωτα παζλ, τα playmobil, τις μπαταρίες, τα ανάμεικτα βρώμικα-καθαρά ρούχα, τα παράταιρα παπούτσια, τις χαμένες παντόφλες, τα παιδικά περιοδικά, τις Κατερίνες, τις αφίσες των ξένων και εντοπίων τραγουδιστών και ηθοποιών, τις κασέτες του gameboy, τα κοκαλάκια, χτενάκια, κοσμήματα, αρκουδάκια, βιντεοκασέτες, σχολικά βιβλία και ο, τι άλλο βάζει ο νους του ανθρώπου, από το πάτωμα. Είναι η προσωπική  μου Ζεν ιεροτελεστία της υπόκλισης… (Θυμάμαι τον αμερικανό βουδιστή συγγραφέα και κλινικό ψυχολόγο Jack Kornfield, να περιγράφει τη διαδικασία «μύησής» του στην υπόκλιση, όταν πρωτομπήκε ως μαθητευόμενος σε βουδιστικό μοναστήρι της Ταϊλάνδης. Στην αρχή έπρεπε να υποκλίνεται απέναντι στους δασκάλους, μετά ανακάλυψε ότι έπρεπε να κάνει το ίδιο και απέναντι στους γηραιότερους, στους νεότερους, στους επισκέπτες, στους αγρότες, σε όλους και όλα, μέχρι που άρχισε να υποκλίνεται στη βρύση πριν πλυθεί, στο κρεβάτι πριν ξαπλώσει, στο ρύζι πριν το φάει…). Έτσι κι εμένα, μετά την πρωινή υπόκλιση του χοντρικού συμμαζέματος και του μονότονου μάντρα της ηλεκτρικής σκούπας, το ημερήσιό μου  πρόγραμμα περιλαμβάνει απαρεγκλίτως τα εξής; βγάζω το σκύλο για βόλτα, κατεβάζω τα σκουπίδια, πηγαίνω στη γειτονιά για ψώνια, επιστρέφω γρήγορα να ετοιμάσω φαγητό και, αφού το βάλω στη φωτιά, κάθομαι στον υπολογιστή για γράψιμο μέχρι το μεσημέρι. Τα παιδιά επιστρέφουν κι ακολουθεί στρώσιμο τραπεζιού, φαγητό, πλύσιμο πιάτων, πλυντήριο ρούχων, άπλωμα των ρούχων, μάζεμα, δίπλωμα, σιδέρωμα, τακτοποίηση στις ντουλάπες, μιλάμε για ώρες ατελείωτες πάνω σε κάλτσες και βρακάκια, μέχρι να φτάσει η ώρα έξι.

Στις έξι ακριβώς, γίνεται ένα εσωτερικό κλικ. Το σπίτι πια δεν με αφορά. Φεύγω για το μάθημα της γιόγκα. Ασκήσεις, διαλογισμός, βαθιά χαλάρωση, μέχρι τις 9.30 το βράδυ… Όταν επιστρέφω γεμάτη εσωτερικό διάστημα, φρέσκια και δυνατή, βρίσκω το σπίτι ξανά άνω-κάτω, σαν να έχει περάσει ο τυφώνας Κατρίνα, βρίσκω τα παιδιά να μαλώνουν, να τσιρίζουν, να πεινάνε φωνάζοντας απαιτητικά, το σκυλί να έχει γεμίσει με τρίχες το χαλί, τα αθλητικά παπούτσια να έχουν σπείρει παντού ξεραμένες λάσπες, τον πάγκο της κουζίνας να είναι γεμάτος από λερωμένα πιάτα και ατελέσφορες απόπειρες για τοστ με κασέρι, η τηλεόραση να είναι στη διαπασών με τον ήχο του Σαρμπέλ να μπερδεύεται με τον διαπεραστικό και απελπιστικά μονότονο Eminem: το σπίτι και η ζωή μου αίφνης έχει ξαναγίνει ένα πεδίο μάχης. Μάταια προσπαθώ να το παίξω στρατηγός χωρίς να πείθω κανέναν, μέχρι στο τέλος να παραιτηθώ και να προσγειωθώ στον καναπέ αγκαλιάζοντας τους δυο μικρούς αγαπημένους βασανιστές μου, απολαμβάνοντας τα τρυφερά μαλλιοτραβήγματα και χαζολογώντας μπροστά σε κάποια ταινία μέχρι να φτάσει έντεκα, οπότε αγριεύω για να τους πείσω να πάνε στα κρεβάτια τους για ύπνο. Όταν τελικά κατά τις δώδεκα όλα έχουν ησυχάσει, εγώ πια δεν ξέρω αν θέλω να κλάψω από κούραση και αγανάκτηση ή από αγάπη και ευγνωμοσύνη… Δεν προλαβαίνω να το πολυσκεφτώ, γιατί η Μάγια θέλει πάλι τη βόλτα της. Καθώς κοιτάω τα φωτισμένα παράθυρα των σπιτιών από το δρόμο, ξέρω ότι παντού υπάρχουν γυναίκες σαν κι εμένα, γυναίκες απελπισμένες, που παραπαίουν μέσα στην αγάπη και την προσφορά στους αγαπημένους τους, γυναίκες στα πρόθυρα νευρικής κρίσης, γυναίκες που πνίγονται μέσα στα σπιτικά τους, παντρεμένες, χωρισμένες, εργαζόμενες, νοικοκυρές, με παιδιά, χωρίς παιδιά, αλλά πάντα βαθιά μόνες, με ένα τσούρμο ανθρώπων γύρω να περιμένουν από αυτές τα πάντα. Και θα ήθελα να μπορούσα σε όλες να πω να μην το βάζουν κάτω. Είμαστε όλες υπέροχες και μοναδικές, μεγάλες καρδιές που έχουν αξιωθεί να προσφέρουν την καθημερινότητά τους για το καλό των άλλων, κι αυτή είναι η μεγαλύτερη ευλογία, η μεγαλύτερη υπηρεσία…

Από μικρή έτρεφα μια έμφυτη απέχθεια για την οικοκυρική. Ήμουν ένα ετεροχρονισμένο «παιδί των λουλουδιών», μεγάλωσα με την ψυχεδέλεια και την αλητεία μέσα στα φυλλοκάρδια μου και το τελευταίο πράγμα που ονειρευόμουν ήταν μια οικογενειακή ζωή. Στην πραγματικότητα δεν εκτιμούσα καθόλου τον ρόλο της νοικοκυράς, καθώς τον είχα ταυτίσει με τον ρόλο του θύματος και του ανακριτή, που τόσο επάξια υιοθετούν οι γυναίκες στη χώρα μας… Ήθελα να είμαι «ελεύθερο πουλί» και ακολούθησα τη μποέμικη ζωή μέχρι τα τριάντα μου. Τότε… έμεινα έγκυος. Σταμάτησα να καπνίζω και να πίνω και άρχισα τα πρώτα μαθήματα γιόγκα. Όταν γέννησα, πέρασα όλη τη πρώτη νύχτα έχοντας αγκαλιά τη λιλιπούτεια κορούλα μου πάνω στη ξεφούσκωτη κοιλιά μου, λέγοντάς της πόσο θα την αγαπώ και πόσο θα την φροντίζω για όσο ζω. Ήταν έξι το πρωί, ακριβώς στην ανατολή του ήλιου, στις 2 Οκτωβρίου 1991, όταν συνειδητοποίησα ότι η ζωή μου είχε αλλάξει ριζικά: έπαψα να είμαι το «κέντρο του κόσμου» μου και… το χειρότερο, χαιρόμουν πολύ γι’ αυτό! Έτσι άρχισε, χωρίς να το αντιληφθώ καν, η καριέρα μου ως μαμά-νοικοκυρά. Η καθημερινότητά μου γέμισε από βρώμικα πάμπερ, γάλατα, κρέμες, κλάματα, ρεψίματα, εμβόλια, ξενύχτια και όλες εκείνες τις μικρές και θεσπέσιες αγωνίες που μας κερνούν, ως επιδέξιοι δάσκαλοι, τα παιδιά μας. Περίμενα τη στιγμή που ο άντρας μου γύριζε από τη δουλειά, για να του φορτώσω το μωρό και να κλειδωθώ στο δωμάτιό μου, για να κάνω τις ασκήσεις της καθοδηγούμενης χαλάρωσης με κασέτα του Νατζέμυ… πολλές φορές άκουγα το μωρό να κλαίει και ήταν σαν να «τραβιέται» όλη μου η ενέργεια και η επίγνωση προς το μέρος του. Τότε κατάλαβα ότι η γιόγκα δεν χρειάζεται εξωτερικό χώρο για να αναπτυχθεί. Χρειάζεται εσωτερικό χώρο…

Όσες δουλειές κι αν έχουμε να κάνουμε, όσες υποχρεώσεις κι αν μας τραβούν από το μανίκι, αν χαλαρώσουμε κι αφήσουμε μέσα μας να αναπτυχθεί αυτό το εσωτερικό διάστημα, είμαστε σε ενότητα, είμαστε σε «γιόγκα». Την στενότητα στον εσωτερικό μας χώρο, το στρες και το άγχος το δημιουργούμε με τη προσκόλλησή μας, εμείς οι ίδιοι. Από τότε προσπαθώ να συνδυάσω τις πρακτικές απαιτήσεις της καθημερινότητας με την άσκησή μου, τη διδασκαλία στο πανεπιστήμιο με το νοικοκυριό και με τον διαλογισμό, το παιχνίδι των κοινωνικών ρόλων με την καθαρή πνευματική θεώρηση… Ένα στοίχημα που το χάνω κάθε λεπτό, χωρίς να απελπίζομαι. Και ξέρετε γιατί; Γιατί όσο περνάει ο καιρός και η άσκησή μου βαθαίνει, κατανοώ ότι έτσι πρέπει να είναι η ζωή μας. Γεμάτη «διασπάσεις», γεμάτη «ενοχλήσεις», γεμάτη «προβλήματα». Γιατί αυτά ακριβώς είναι τα πράγματα που ανοίγουν τη καρδιά μας και τον νου μας. Όταν είσαι νοικοκυρά, πρέπει να είσαι πάντα εκεί, διαθέσιμη να φροντίσεις, να ταΐσεις, να βοηθήσεις, να περιποιηθείς τους άλλους. Γιατί χωρίς «αγγαρεία» δεν μπορεί να υπάρξει αληθινή συμπόνια.

Πριν καιρό είχα την τύχη να ζήσω κοντά σε έναν δάσκαλο του βουδισμού, ασκητή και γιόγκι. Δέχτηκα από αυτόν πολλές διδασκαλίες σε πολλά θέματα. Η μεγαλύτερή του όμως διδασκαλία, δεν ήταν κάτι που είπε. Ήταν αυτά που έκανε. Η ίδια του η πράξη. Τον έβλεπα να είναι ο πρώτος που σηκωνόταν από το τραπέζι για να πλύνει τα πιάτα. Ο πρώτος που άρπαζε τη σκούπα για να καθαρίσει. Τον έβλεπα να σκουπίζει το πιάτο με την ίδια ευλάβεια και προσοχή που έκανε τα βουδιστικά τελετουργικά. Τον έβλεπα να ακούει με την ίδια υπομονή και αγάπη τις ερωτήσεις του καθένα, από τις πιο βλακώδεις μέχρι τις πιο βαθυστόχαστες. Τον έβλεπα να είναι ταπεινός μέσα στην απέραντη γνώση του, ανάμεσα στα υπέρογκα «εγώ» των ημιμαθών μαθητών του. Τον έβλεπα να είναι συνέχεια ο εαυτός του χωρίς καμιά επιτήδευση. Το μεγαλύτερο μάθημα που πήρα από τον Λάμα ήταν η παρουσία του. Ο τρόπος που ήταν παρών στο καθετί, σε όλα τα πράγματα, χωρίς διαχωρισμούς, χωρίς υπερηφάνεια. Παρών. Απλά εκεί, διαθέσιμος απέναντι σε όλους, φρέσκος και χωρίς προκατάληψη απέναντι στο καθετί.  Το σώμα του, ο λόγος του, η διάνοιά του, ήταν μια διαρκής προσφορά του σε όλους, χωρίς διάκριση. Αυτό ακριβώς είναι το πνευματικό μάθημα που ταιριάζει και σ’ εμάς τις νοικοκυρές, τις εργαζόμενες, τις μητέρες, τις παντρεμένες, τις χωρισμένες, όλες: η παρουσία. Η αληθινή παρουσία στη ζωή μας. Όχι η μηχανική υποστήριξη των λειτουργιών του σπιτιού μας. Όχι ο αυτοματισμός και η μηχανική επανάληψη κινήσεων, εργασιών, ημερησίων διατάξεων και αναδιατάξεων. Αλλά η σταθερή, επίμονη, διαρκής και αληθινή μας παρουσία. «Παρουσία» δεν σημαίνει να επιβάλλουμε διαρκή έλεγχο και  επικυριαρχία πάνω στα πράγματα και τους ανθρώπους που μας περιβάλλουν. Σημαίνει απλά να είμαστε διαθέσιμες, ανοιχτές, προσεκτικές στο καθετί. Πραγματικά, αν το σκεφτούμε, η ζωή της νοικοκυράς μάς δίνει συνεχώς άπειρες ευκαιρίες πνευματικής αφύπνισης και εγρήγορσης. Να μερικά (ανεπαίσθητα-πλην όμως κεφαλαιώδη) πνευματικά μαθήματα που παίρνουμε καθημερινά ως νοικοκυρές:

το μάθημα της προσφοράς χωρίς αντάλλαγμα. 

-το μάθημα της παροδικότητας.

-το μάθημα της αποδοχής.

-το μάθημα της αγάπης χωρίς όρους.

Πράγματι, η πνευματική της ανάπτυξη της νοικοκυράς γίνεται μέσω της ανιδιοτελούς προσφοράς στην οικογένειά της, χωρίς αντάλλαγμα. Και υπάρχει άραγε πιο δυνατό μάθημα παροδικότητας, από το νοικοκυριό, όπου όλες οι διορθωτικές προσπάθειές μας για επιβολή τάξης και καθαριότητας, αυτοστιγμεί αναιρούνται εκ των πραγμάτων, ξανά και ξανά; Όλα τα φαινόμενα είναι παροδικά. Χαλαρώστε, η Γη θα συνεχίσει να γυρίζει και χωρίς εμάς… Μπορούμε να ζήσουμε ευτυχισμένες και με λίγη σκόνη παραπάνω και με ψίχουλα στο πάτωμα… Όσο για την αποδοχή, αν δεν παίρναμε το μάθημα, θα καταλήγαμε όλες στο τρελάδικο, μιας και όλες ανεξαιρέτως οι προσπάθειες «ελέγχου» των πραγμάτων εκ μέρους μας, πέφτουν πάντα στο κενό… Αλλά το σημαντικότερο μάθημα, που αφορά κυρίως τις μαμάδες, είναι αυτό της αγάπης των παιδιών χωρίς προϋποθέσεις. Και ισχύει. Οι περισσότεροι γονείς νοιώθουν αυτή την αλτρουιστική αγάπη για τα παιδιά τους. Σκεφτείτε, όμως, για μια στιγμή: Πώς θα ήταν αν αγαπούσατε όλα τα όντα σαν να είναι παιδιά σας;…

Ας δούμε τώρα μερικές «συνταγές αγχολυτικής οικοκυρικής», που μπορούν ίσως να μας βοηθήσουν να βρίσκουμε διέξοδο σε δύσκολες στιγμές:

Καθυστερήστε. Όσο πιο αργά και συνειδητά κάνουμε μια δουλειά, τόσο καλύτερα γίνεται. Σκουπίζοντας ή ανακατεύοντας το φαγητό, μπορείτε να παρατηρείτε το σώμα και τον  νου σας: είσαστε εκεί; Θυμόσαστε τι κάνατε μόλις πριν; Ακούτε τους ήχους του σπιτιού; Ο αυχένας και  η κοιλιά σας είναι χαλαροί;

Ένα τη φορά. Μην βιάζετε τον εαυτό σας να κάνει πολλά πράγματα μαζί. Η «ναπολεόντεια» συνταγή είναι το διαβατήριο της δυστυχίας. Μια δουλειά τη φορά είναι υπεραρκετή. Κάντε ένα πλάνο των εργασιών και αρχίστε να εναλλάσσετε μια ευχάριστη με μια δυσάρεστη. Αλλά μια τη φορά. Την ώρα που κάνετε μια «δυσάρεστη» δουλειά, βάλτε να ακούσετε το πιο αγαπημένο σας cd και ακόμη καλύτερα, τραγουδήστε! Θα δείτε ότι κάτι αλλάζει…

Χάστε τον έλεγχο! Την ώρα που νοιώθετε ότι «δεν αντέχετε άλλο», που τα παιδιά είναι τελείως ανεξέλεγκτα, το φαΐ χύνεται στη κουζίνα, το τηλέφωνο χτυπάει ασταμάτητα και δεν έχετε τελειώσει ακόμη εκείνη την αναφορά για το γραφείο σας, υπάρχει κάτι που μπορεί να σας βοηθήσει απερίγραπτα: Χάστε τον έλεγχο! Πατήστε τα κλάματα αν χρειαστεί. Κλείστε το κινητό. Αφήστε τα παιδιά να λύσουν μόνα τους τις διαφορές τους. Αφήστε τον κόσμο να γυρίσει για λίγο από μόνος του, χωρίς να προσπαθείτε να τον ελέγξετε. Και θα δείτε πώς χαλαρώνουν τα πράγματα από μόνα τους. Χαλαρώνουν όταν τα αφήνουμε…

Σπάστε τα όρια μεταξύ «πνευματικού» και «κοσμικού» στη ζωή σας. Δείτε το καθετί σαν μια πνευματική εμπειρία, σαν μια πνευματική ευκαιρία και …θα γίνει! Η ετοιμασία του φαγητού μπορεί από προσφορά στους αγαπημένους, να γίνει προσφορά στο «Θεό» ή στην αληθινή μας φύση. Η τακτοποίηση του χώρου από μηχανική διεργασία μπορεί να γίνει μια χαρούμενη ιεροτελεστία σαν διαμόρφωση ενός σπιτικού ιερού «μάνταλα». Το πλύσιμο των ρούχων και των πιάτων μπορεί να γίνει πνευματική κάθαρση και εξαγνισμός όλων των αρνητικών μας πράξεων , στο επίπεδο του σώματος, του λόγου και του νου κ.ο.κ..

Η μη-βία είναι κάτι που πρέπει να το εφαρμόζουμε πρώτα και κύρια στον εαυτό μας. Αντί για το στερεότυπο της αγχωτικής και πάντα ανικανοποίητης νοικοκυράς, ακολουθήστε το ιδανικό της δυνατής και ήρεμης γιογκίνι, που ξέρει να αποδέχεται τα πάντα με διάκριση και σοφία και να συγχωρεί τον εαυτό της και τους άλλους για τα λάθη τους. Ξέρει την αξία της, δεν κριτικάρει, δεν απορρίπτει, δεν ελέγχει, αλλά παραμένει παρούσα, ζωντανή, ζεστή, γεμάτη καλοσύνη και αγάπη. Είναι στο χέρι μας!

Το Ντάρμα της κάθε μέρας

 

10426294_10152754894953264_8536248977059300274_n

 

 

(Ντάρμα: Σανσκριτική λέξη που σημαίνει αλήθεια και διδασκαλία της αλήθειας)

Πολλοί φίλοι ρωτούν πώς μπορούμε να εφαρμόζουμε τις πνευματικές αρχές πρακτικά στη καθημερινότητά μας, που συνήθως είναι γεμάτη με τα σκουπίδια των ατομικών και συλλογικών μας κεκτημένων τάσεων. Το χαρακτηριστικό αυτών των αρνητικών τάσεων, είναι ότι ενώ περιστρέφονται όλες γύρω από το εγώ μας, γύρω από το υποτιθέμενο προσωπικό συμφέρον και όφελός μας, στη πραγματικότητα μάς οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στη δυστυχία και στη μιζέρια.
Αν αφαιρέσουμε το πολιτιστικό/θρησκευτικό κάλυμμα των πνευματικών παραδόσεων και κοιτάξουμε μόνο την ουσία, την πεμπτουσία του μηνύματός τους, θα δούμε ότι όλες καταλήγουν σε μερικές πολύ απλές και απτές διαπιστώσεις: μην τις μπερδεύετε με how to do και self help συνταγές, γιατί εδώ μιλάμε για αξιόπιστες και δοκιμασμένες πνευματικές συμβουλές αιώνων. Συμβουλές που μπορούμε ανεπιφύλακτα να τις εμπιστευτούμε και να τις ακολουθήσουμε, αν θέλουμε να δώσουμε στη ζωή μας το βάθος και την ουσία που της αξίζει.
Το όλο πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε στη καθημερινή ζωή ανάγεται στην αρνητικότητα. Τι είναι όμως η αρνητικότητα, πώς μπορούμε να την ορίσουμε; Αρνητικότητα είναι ο καρπός των κεκτημένων μας τάσεων. Πρόκειται για μηχανισμούς αυτοματισμού που διαρθρώνουν τη ζωή μας γύρω από ένα μεγάλο λάθος: την ιδέα ότο υπάρχει ένα ξεχωριστό εγώ, το οποίο χρειάζεται να περιφρουρήσουμε, να επιβάλλουμε, να θρέψουμε, να προστατέψουμε κλπ. Γύρω από αυτό το πυρηνικό λάθος χτίζεται όλη η νευρωτική προσωπικότητα που μας ταλανίζει με ανασφάλειες, φοβίες, κόμπλεξ, αποξένωση, ανικανοποίητο, αρρώστιες και γενικά με μια μη υγιή και ισορροπημένη σχέση με τους άλλους και με τον κόσμο που μας περιβάλλει.
Μπορούμε να πούμε ότι σχηματικά υπάρχουν 2 τρόποι να σχετιζόμαστε με τον κόσμο: ένας υγιής (πνευματικός) και ένας άρρωστος (νευρωτικός). Ο δεύτερος που είναι και πιο κοινός, είναι αυτός που προωθείται από το κοινωνικοπολιτικό σύστημα, καθότι οι φοβισμένοι άνθρωποι γίνονται πιο εύκολα υποχείρια συστημάτων και ιδεολογιών, είναι πιο χειραγωγίσιμοι και πιο προβλέψιμοι- κάτι που άλλωστε μάς το έχει επανειλλημένα διδάξει η Ιστορία…
Ο «υγιής» τρόπος να σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας και με τους άλλους γύρω μας προυποθέτει μια εκ βαθέων αναθεώρηση και έναν εκ θεμελίων επαναπρογραμματισμό του νου μας. Αυτή ακριβώς είναι η πνευματική άσκηση: πρόκειται, με απλά λόγια, για μια εθελούσια και πολλές φορές καθοδηγούμενη (από αξιόπιστους δασκάλους) αποδιάρθρωση και εκ νέου αναδιάρθρωση του τρόπου σκέψης και ύπαρξής μας.
Το πέρασμα από την αρνητικότητα στην θετικότητα, από τη δυστυχία στην ικανοποίηση, ονομάζεται πνευματική αφύπνιση. Τόσο απλά!
Συνοψίζοντας τώρα τα βασικά βήματα που θα μας οδηγήσουν στην αφύπνιση μέσα στη κάθε μέρα, βλέπουμε ότι το πρώτο που πρέπει να υιοθετήσουμε είναι η σωστή θεώρηση ή αλλιώς οπτική γωνία. Γνωρίζουμε ότι μέσα στο σύμπαν, στον μικρόκοσμο και στον μακρόκοσμο τα πάντα είναι αλληλο-εξαρτώμενα. Δεν υπάρχει καμμιά απόλυτη συνθήκη, καμμιά αυθύπαρκτη κατάσταση. Τα πάντα τελούν σε σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ τους: οι αιτίες παράγουν αποτελέσματα και όλα τα φαινόμενα δεν παράγονατι μεμονωμένα, αλλά συνεξαρτώνται. Ο τρόπος αντίληψής μας για τη πραγματικότητα που βιώνουμε εξαρτάται από την οπτική μας γωνία. Να κάτι που δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε, αν θέλουμε να βιώνουμε το Ντάρμα στη καθημερινή ζωή μας! Και γιατί είναι βοηθητικό αυτό; Γιατί αυτός ο τρόπος σκέψης θα δούμε ότι παράγει λιγότερα ενοχλητικά/αρνητικά συναισθήματα…
Εχουμε συνηθίσει να θεωρούμε δεδομένα τα πράγματα γύρω μας και μέσα μας. Είναι κάτι που έχουμε διδαχθεί από μικροί. Να κριτικάρουμε συνέχεια τους άλλους και τις συνθήκες και να βρίσκουμε πάντα το φταίξιμο έξω από εμάς. Να νιώθουμε θύματα ή σωτήρες των άλλων και να χειραγωγούμε κάθε κατάσταση για να επιβεβαιωθούμε. Στη πραγματικότητα όμως, αν το εξετάσουμε, θα δούμε ότι τα πάντα είναι ζήτημα θεώρησης/οπτικής γωνίας. Και αυτό είναι ξεκάθαρα θέμα επιλογής. Η αισιοδοξία και η θετικότητα είναι πάντα θέμα επιλογής. Όπως και η ατελείωτη γκρίνια, η μεμψιμοιρία και το ανικανοποίητο.
Το δεύτερο βήμα αφορά τη συμπόνια. Η συμπόνια που εδράζεται στη κατανόηση του άλλου, στην αναγνώριση των περιορισμών του και της αντιληπτικής του ικανότητας. Αυτό μας δίνει μια τεράστια εσωτερική δύναμη, γιατί ανοίγει διάπλατα το διάστημα του χώρου μέσα μας. Δεχόμαστε να ακούσουμε και να «χωρέσουμε» τη διαφορετικότητα και αυτό μας κάνει να βιώνουμε με έναν πιο ανάλαφρο και θετικό τρόπο την κάθε κατάσταση, ειδικά τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Οι «άλλοι», από ανταγωνιστές γίνονται ισότιμα και ισάξια όντα που αξίζουν το σεβασμό μας. Ο κόσμος μας, από ανταγωνιστική αρένα μετατρέπεται σε αγαπητικό διάστημα. Από μόνο του αυτό μας φέρνει περισσότερη χαρά και ικανοποίηση στη ζωή μας.
Το τρίτο βήμα έχει να κάνει με τη σύνδεσή μας με το βίωμα. Η πνευματικότητα δεν είναι θεωρία. Είναι εμπειρία. Δεν είναι μυστικιστική κατάσταση στην οποία εισερχόμαστε υπό ιδιαίτερες κατασκευασμένες συνθήκες. Είναι η απλή ιερότητα της ζωής που την βιώνουμε κάθε δευτερόλεπτο αν ανοίξουμε τον νου και τη καρδιά μας. Τρόποι υπάρχουν πολλοί. Για κάποιους λειτουργεί η προσευχή και ο διαλογισμός. Για άλλους οι βόλτες στη φύση και η τέχνη. Η κάθε μικρή καθημερική εργασία μπορεί να γίνει πνευματικό βίωμα. Σε αυτή τη κατεύθυνση βοηθά πολύ και η μελέτη πνευματικών βιβλίων, η ακρόαση πνευματικών διδασκαλιών και ο στοχασμός πάνω σε αυτές. Γιατί ο νους μας ήδη «περιέχει» το Ντάρμα, όπως ήδη «περιέχει» την αφύπνιση, που είναι η αληθινή, η βασική μας ανθρώπινη φύση. Ενας τρόπος να ερχόμαστε καθημερινά σε επαφή με το βίωμα της αληθινής μας φύσης, είναι να ενθυμούμαστε την νοητική και συναισθηματική μας κατάσταση τις στιγμές εκείνες που στο παρελθόν έχει τύχει να νιώσουμε ανοιχτοί και γεμάτοι καλοσύνη απέναντι στους αγαπημένους μας. Εκείνες οι στιγμές, προσωπικές και μοναδικές για τον καθένα μας, αποτελούν φάρους, πυξίδες που μας δείχνουν τη βουδική αγαπητική φύση μας. Αδιάψευστα βιώματα που συνοδεύουν τη ζωή μας κάθε λεπτό και μας φέρνουν σε άμεση επαφή με τις φωτισμένες ποιότητες που εμπεριέχουμε: τη σοφία, την αγάπη, τη συμπόνια, τη δύναμη, την ενσυναίσθηση, την ικανοποίηση, τη διαύγεια.
Το τέταρτο βήμα είναι να μην παίρνουμε τα πράγματα τόσο προσωπικά! Τα πράγματα απλά…συμβαίνουν, δεν συμβαίνουν σε εμάς! Δεν είμαστε το κέντρο του σύμπαντος και κανείς δεν συνωμοτεί εναντίον μας! Σαν ανθρώπινα όντα, μοιραζόμαστε τη κοινή μοίρα του μείγματος ευτυχίας/δυστυχίας που μας αναλογεί. Οι απώλειες, οι αρρώστιες, ο πόνος είναι μέρος του παιχνιδιού, όλα είναι μέσα στο πρόγραμμα. Δεν υπάρχει κανένας Θεός που να μας υποσχέθηκε αιώνια ευδαιμονία σε αυτή τη ζωή. Αλλά, αν πάψουμε να παίρνουμε τα πράγματα τόσο στα σοβαρά και τόσο προσωπικά, θα δούμε ότι αρχίζουμε να απολαμβάνουμε με έναν πιο ολοκληρωμένο και ικανοποιητικό τρόπο τη ζωή μας. Το χιούμορ και ο αυτοσαρκασμός βοηθούν πολύ σε αυτό. Όπως επίσης και το να σκεφτόμαστε ή να φροντίζουμε όντα που βρίσκονται σε μεγαλύτερη δυσκολία από εμάς. Τα πάντα είναι θέμα προοπτικής και αναλογίας. Δεν χρειάζεται πάντα να «τσιμπάμε» τόσο δυνατά στα συναισθήματα που μας σέρνουν από τη μύτη. Ούτε να είμαστε τόσο εύθικτοι και ευάλωτοι απέναντι στη συμπεριφορά των άλλων. Η συμπεριφορά των άλλων δεν μας αφορά. Μας αφορά μόνο η δική μας εσωτερική φλυαρία, που όσο λιγοστεύει, τόσο χώρο αφήνει στο Ντάρμα να ανθίσει μέσα μας.
Το πέμπτο (και τελευταίο προς το παρόν) βήμα για να εδραιώσουμε το Ντάρμα στη κάθε μας μέρα, είναι η αποδοχή. Αποδεχόμαστε την ύπαρξη της δυστυχίας στη ζωή μας και στη ζωή όλων των όντων. Αυτό από μόνο του μάς φέρνει λιγότερο φόβο και ανασφάλεια. Όταν έχουμε λιγότερο φόβο, τότε μπορούμε να κοιτάμε μακρύτερα. Δεχόμαστε τα «ελαττώματα» τα δικά μας και των άλλων. Ανοιγόμαστε στη δυνατότητα που έχουμε να αλλάζουμε και να εξελισσόμαστε, χωρίς να κουβαλάμε τα βαρίδια των ενοχών και της κατηγόριας. Η κάθε μας γκρίζα τρίχα μαρτυρά τη διαδικασία ωρίμανσης και αλλαγής που βιώνουμε. Δεχόμαστε αυτή τη πορεία με ευγνωμοσύνη και αποδοχή. Αποδεχόμαστε την κατάστασή μας και τα λάθη μας. Καθώς η βάση τηςk αυτοεπίγνωσής μας είναι η αποδοχή, ησυχάζουμε τη νεύρωση και χαλαρώνουμε.

Το σπίτι καίγεται

374424_10200299909796875_1945535384_n

Ο Βούδας έχει ξεκάθαρα επισημάνει την ενυπάρχουσα δυστυχία της ανθρώπινης ύπαρξης, λέγοντας: «Το να ζεις μέσα σε ένα θνητό σώμα είναι σαν να ζεις μέσα σε ένα σπίτι που καίγεται». Υπό πνευματική οπτική γωνία η πηγή της κατάθλιψης, όπως και κάθε δυστυχίας, είναι μία και μοναδική: η άγνοιά μας, η άγνοια της αληθινής μας φύσης. Έχοντας ξεχάσει αυτό που πραγματικά είμαστε, κατασκευάζουμε μια ψεύτικη ταυτότητα, βασιζόμενοι σε επισφαλή εξωτερικά σημεία αναφοράς κι έτσι είναι, κατά κάποιο τρόπο, σαν να «προσκαλούμε» διαρκώς την απογοήτευση και τη κατάθλιψη στη ζωή μας.

Η δύναμη του Θηλυκού

art-chie-yoshii-04

Κάθε φορά που «έπεφτα» στη ζωή μου, και είναι πολλές, συνειδητοποιώ ότι πάντα υπήρχε ένα σωτήριο, κάποτε έως και αόρατο δίχτυ γυναικείας προστασίας και φροντίδας, που με άρπαζε τη τελευταία στιγμή, πριν τη πρόσκρουση στα κοφτερά βράχια της κατάθλιψης. Ηταν σαν να με «σώζει» μια ατελείωτη αλυσίδα από γνωστές ή άγνωστες γιαγιάδες, μανάδες, κόρες, θειές, αδερφές, ξαδέρφες, φιλενάδες, που ως δια μαγείας εμφανιζόταν την κατάλληλη στιγμή για να μου πουν ή να κάνουν αυτό που πραγματικά (αυτό που εκ των υστέρων πάντα καταλάβαινα ότι) χρειαζόμουν για να ορθοποδήσω. Αναφέρομαι σε όλες εκείνες τις συμβουλές, τις νουθεσίες, τις διδακτικές ιστορίες ζωής, το χιούμορ, τα μαλώματα, τα μαλλιοτραβήγματα, τα μουρμουρητά, τα ξεματιάσματα, τις προβλέψεις, τα απαλά ενθαρρυντικά χάδια – όλα αυτά που σε άλλες συνθήκες θα με καταπίεζαν και θα με εξόργιζαν – ξαφινκά, τώρα στα δύσκολα, ερχόταν να πάρουν τη σκυτάλη μιας διαχρονικής διαδρομής σοφίας και εμπειρίας, μιας πανάρχαιας γνώσης σε σχέση με τη γυναικεία δύναμη και τη διαχείρισή της.

Όταν δίδασκα εθνολογία στο ΕΑΠ, τόσο στους φοιτητές μου όσο και σε μένα, μας είχε κάνει τρομερή εντύπωση η έντονη παρουσία του θηλυκού στοιχείου σε όλα τα λαογραφικά δρώμενα που έχουν να κάνουν με τα περάσματα από τη ζωή στο θάνατο ή από τη μια φάση της ζωής στην άλλη. Οι παραδοσιακές κοινότητες «εξαφανίζουν» τον άντρα στην γέννα, στην αρρώστια, στο θάνατο, στη φροντίδα του νεογέννητου και του άρρωστου ή νεκρού σώματος, στο μοιρολόι και όλα τα επικήδεια τελέσματα. Υπάρχει μια διαχρονική τεχνογνωσία διαχείρισης του ανθρώπινου σώματος, στην οποία οι γυναίκες φαίνεται να έχουν ανέκαθεν προνομιακή πρόσβαση. Από τη θεραπευτική χρήση των βοτάνων έως τη μεταφυσική των μνημοσύνων. Από την φυσική αντισύλληψη έως τη φροντίδα του μελλοθάνατου. Το ανθρώπινο σώμα γεννιέται, ταχταρίζεται, διαμορφώνεται, διακοσμείται, παρηγοριέται, ανακουφίζεται, χαιδεύεται, αποχαιρετιέται πάντα μέσα σε γυναικεία χέρια και γυναικείες επωδές!

Στον Βουδισμό Τάντρα υπάρχει το γυναικείο αρχέτυπο της Ντακίνι. Ας πούμε ότι συγγενεύει λίγο με το πρότυπο του δυτικού αγγέλου, καθώς είναι η χορεύτρια του ουρανού, που εκπληρώνει άμεσα τις ευχές και προστρέχει για βοήθεια, όταν χρειαζόμαστε. Η Ντακίνι όμως είναι και κάτι άλλο, πολύ σημαντικό: είναι η ίδια η ενέργεια, η κίνηση, η δύναμη που κινητοποιεί, αναζωογονεί, πυροδοτεί τη σοφία και τα πάθη ταυτόχρονα. Γι’ αυτό και πολλές φορές παρουσιάζεται σε άκρως σεξουαλικές στάσεις κι εκφράσεις. Είναι η ζωτική μας ενέργεια που παίρνει χίλιες μορφές , μια δύναμη που είναι καταστροφική όταν είναι ανεξέλεγκτη, αλλά δημιουργική όταν δαμάζεται μέσω της επίγνωσης.

Το αρχέτυπο της δύναμης του θηλυκού είναι η Ντακίνι. Η διαχείριση αυτής της δύναμης έχει να κάνει με το επίπεδο της συνειδητότητάς μας και τον βαθμό της αυτογνωσίας μας. Οσο περισσότερο δεχόμαστε αυτή τη δύναμη, τόσο την ελέγχουμε καλύτερα. Οσο ανοίγουμε τις δυνατότητές μας σε αυτήν, τόσο τη δαμάζουμε. Και αντίστοιχα, όσο την κυνηγούμε, τόσο μας ξεφεύγει. Η ντακίνι είναι άγρια όταν φοβόμαστε και γλυκειά όταν χαλαρώνουμε. Η δύναμη είναι πάντα εκεί, διαθέσιμη αστείρευτη πηγή χαράς και δημιουργικότητας. Μια κοινωνία με «γυναίκες – ντακίνι», θα είναι μια κοινωνία που θα συνδημιουργείται τόσο από την αντρική επιθετικότητα, όσο και από την γυναικεία σοφία, και αυτό θα την κάνει πολύ πιο ισορροπημένη.

Να ξεκαθαρίσω όμως εδώ κάτι: όταν μιλάμε για αρσενικές ή θηλυκές ποιότητες, αυτό δεν σημαίνει σεξιστική διάκριση. Δεν σημαίνει ότι οι άντρες δεν έχουν πρόσβαση στις θηλυκές ποιότητές τους και οι γυναίκες στις αρσενικές. Το φύλο είναι εκ των πραγμάτων ένα φάσμα και όλες/οι εμπεριέχουμε όλες τις ποιότητες. Το θέμα είναι πού βάζουμε την έμφαση, στη ζωή και τη συμπεριφορά μας. Ποιες από τις όψεις μας επιλέγουμε να φωτίσουμε και ποιες αφήνουμε στη σκιά. Υπό αυτή την οπτική, ένας Γκάντι ήταν πολύ πιο «θηλυκός» από μια Θάτσερ! Δεν είναι καθόλου θέμα σεξουαλικών οργάνων, είναι θέμα ψυχοδομής και ψυχοσύνθεσης.

Η αλήθεια είναι ότι η εικόνα του πλανήτη αυτή τη στιγμή είναι αμφίρροπη. Από τη μια υπάρχει το φανόμενο του αντρικού σωβινισμού με προεξάρχουσα την καρικατούρα του Τραμπ, από την άλλη όμως υπάρχουν πολλές γυναικείες ομάδες που προωθούν την πνευματικότητα  και την αίσθηση της βαθείας ευθύνης απέναντι στη ζωή. Σκεφτείτε μόνο πόσες γυναίκες συμμετέχουν στις ομάδες διαλογισμού, γιόγκα, αυτογνωσίας, στις φιλοσοφικές και ψυχολογικές ομάδες, σε σχέση με τους άντρες! Η αναλογία πρέπει να είναι 8/10; Τι να σημαίνει αυτό; Οτι οι άντρες είναι πολύ απασχολημένοι με τη δουλειά, το ποδόσφαιρο και την πολιτική, που δεν έχουν χρόνο… για αυτογνωσία;

Κάθε στιγμή συνδιαμορφώνουμε το μέλλον. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι το καπιταλιστικό μοντέλο είναι ένα αρσενικό ανταγωνιστικό μοντέλο ύπαρξης. Στον αντίποδα βρίσκεται η θηλυκή μας δύναμη. Σταθερή, πανάρχαια σοφία που διαπερνά τις συνειδήσεις με την διεισδυτική επιμονή της ισορροπίας  και εν τέλει, της βιωσιμότητας. Το θηλυκό αγκαλιάζει αυτό που το αρσενικό αντιμάχεται. Αγκαλιάζει ένα μέλλον γεμάτο όρθιους συνειδητούς ανθρώπους που δεν θα πολεμάνε για τη συσσώρευση πλούτου και εξουσίας, αλλά θα απολαμβάνουν τον κύκλο της ζωής με σεβασμό και ευθύνη. Γι’ αυτό ακριβώς πιστεύω ότι σε κοινωνικό επίπεδο, η δύναμη του θηλυκού είναι η πιο υγιής πρόταση για ένα βιώσιμο μέλλον…

Γνωστές ή άγνωστες γιαγιάδες, μανάδες, κόρες, θειές, αδερφές, ξαδέρφες, φιλενάδες  βρίσκονται πάντα εκεί για να μας βοηθήσουν στα δύσκολα. Χωρίς επιτήδευση και χωρίς προσπάθεια, κυοφορούν με απόλυτα φυσικό τρόπο τη δύναμη του θηλυκού, που περνάει από γενιά σε γενιά, σαν ένα προστατευτικό δίχτυ γύρω από τον πλανήτη. Εμπιστεύομαι βαθειά αυτή τη παρακαταθήκη θηλυκής γνώσης και εμπειρίας και αφήνομαι να με καθοδηγήσει σε κάθε σταυροδρόμι της ζωής μου. Ξέρω ότι σε κάθε περίπτωση, όποτε χρειαστεί, θα είναι εκεί δίπλα μου για να δυναμώσω και να ανταπεξέλθω σε ο, τι εμφανιστεί στο διάβα μου. Υποκλίνομαι με ευγνωμοσύνη απέναντι σε αυτή την αλυσίδα αγάπης και σοφίας και νοιώθω πραγματικά υπερήφανη που είμαι μέρος της!

 

Σακίδια, κάμπιες και πεταλούδες

14980715_1128673953920027_4886321949033912126_n

Έχουμε πείσει τον εαυτό μας ότι για να αλλάξουμε χρειάζεται απόφαση. Η αλήθεια όμως είναι ότι χρειάζεται απλά ωρίμανση, σε όλα τα επίπεδα.

Αλλαγή, υπέρβαση, εξέλιξη, καλυτέρευση, μεταμόρφωση, πρόοδος…όπως κι αν το ονομάσουμε, δεν περνάει μέρα που η σκέψη της αλλαγής να μην διατρέχει τον νου μας. Μικρές και μεγάλες αποφάσεις στήνουν χορό στο κεφάλι μας το πρωί όταν ξυπνάμε ή το βράδυ όταν πέφτουμε για ύπνο. Υπάρχουν τόσα πολλά πράγματα που θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά στη ζωή μας… Κι αυτό μας ταράζει, γιατί είναι σαν να ζούμε διαρκώς σε μια ετεροτοπία και σ’ένα ετεροχρονισμό.

Παρακολουθούμε του κόσμου τα σεμινάρια, αποφασίζουμε και επιβάλλουμε «αλλαγές» στον τρόπο ζωής μας, στη διατροφή μας, στον τρόπο σκέψης μας. Αλλά, να που πάντα βρίσκουμε ξανά και ξανά τον εαυτό μας στην ίδια κατάσταση: οι κεκτημένες τάσεις μας είναι σαν στρείδια καλά γαντζωμένα στο υποσυνείδητό μας και σκάνε μύτη σε κάθε ευκαιρία. Στο πρώτο ζόρι, πάνε περίπατο οι μεγάλες «αποφάσεις» και μας αφήνουν γυμνούς απέναντι στην πικρή αλήθεια, την αλήθεια ότι στη πραγματικότητα κουβαλάμε κάθε μέρα το σαρκίο μας και την ψυχή μας γεμάτα αγκυλώσεις και «αρνητικές» συνήθειες.

Αυτό είναι κάτι που συνήθως δεν θέλουμε καν να το δούμε. Συνήθως δε, βαυκαλιζόμαστε και περιφέρουμε τον «νέο» εαυτό μας στα καφέ και στα μπαράκια της πόλης και περνούμε τις ώρες μας συζητώντας με τους φίλους και τις φίλες μας για το πώς τα πράγματα έχουν αλλάξει πια για μας και πώς οι πνευματικές αξίες και αρχές που έχουμε υιοθετήσει μας οδηγούν σε μια καλύτερη και πιο ουσιαστική ζωή.

Το κατά πόσο αυτό όμως είναι το αληθινό μας βίωμα, το γνωρίζουμε μόνο εμείς και, ίσως, σε κάποιες περιπτώσεις και ο ψυχολόγος μας ή ο πνευματικός μας δάσκαλος, αν είμαστε ανοιχτοί να μοιραστούμε μαζί του την ανημπόρια μας. Απέναντι στους άλλους, μόνο θέατρο. Απέναντι στον εαυτό μας μόνο κρυφτούλι. Κι αυτό είναι ο κανόνας, ο μπούσουλας με τον οποίο οδηγούμε τα βήματά μας: θυσιάζουμε την αλήθεια του είναι μας για ένα ιδεατό «δέον», για το οποίο έχουμε προ πολλού πειστεί διανοητικά, αλλά δεν μπορούμε να το υποστηρίξουμε βιωματικά.

Κάποιες στιγμές περνούμε από φάσεις προσωπικής κρίσης. Ανοίγουμε τότε τα μάτια και βλέπουμε πιο καθαρά, χωρίς προκαταλήψεις το παιχνίδι αυτό. Και τότε έχουμε την ευκαρία να αντιληφθούμε την πραγματική μας κατάσταση. Χρειάζεται γενναιότητα για να παραδεχτείς στον εαυτό σου ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει και ότι στην ουσία ακολουθείς τα ίδια πάθη, τις ίδιες εμμονές, τους ίδιους εθισμούς, τις ίδιες εξαρτήσεις, τις ίδιες προτιμήσεις, τις ίδιες προσκολλήσεις, τις ίδιες αρέσκειες και τις ίδιες απαρέσκειες, όπως πάντα. Χρειάζεται γενναιότητα για να αποδεχτείς τον εαυτό σου.

Από τη στιγμή όμως που θα τον αποδεχτείς, όπως πραγματικά είναι, χωρίς εξιδανίκευση και εξωραισμό, αρχίζει να συμβαίνει ένα θαύμα: μαλακώνει το μέσα σου. Ο αυστηρός κριτής που όλοι κουβαλούμε παύει να νοιώθει απειλή. Αποδέχεται σημαίνει πονάει μεν, αλλά χαλαρώνει. Σταματά το αυτομαστίγωμα και η υποκρισία. Σταματά το θέατρο του παραλόγου στο οποίο θέλουμε ντε και καλά να συνδυάσουμε την νεύρωση με την πνευματική ζωή, κόβοντας και ράβοντας στα μέτρα μας την κάθε θεωρία, την κάθε ιδεολογία, την κάθε πνευματική παράδοση. Σταματά η επιτήδευση και ανοίγει το διάστημα της αυθεντικότητας.

Σ’ εκείνη τη φάση, υπάρχουν πολλά, άπειρα πισογυρίσματα. Μέχρι τότε νομίζαμε ότι γνωρίζαμε τον «εαυτό» μας. Η αυτοεικόνα μας όμως έχει τώρα πια κατακερματιστεί. Κι αυτό δημιουργεί μια αίσθηση ανασφάλειας, αβεβαιότητας, σαν να λείπει το έδαφος κάτω από τα πόδια μας. Είναι φυσικό να νιώθουμε έτσι και ταυτόχρονα είναι τρομακτικά απελευθερωτικό. Γιατί δεν περιοριζόμαστε πλέον από τις παλιές μας αγκυλώσεις. Δεν μας ενοχλούν πια τα πράγματα που μας τρέλλαιναν πριν. Δεν θεωρούμε ότι ήρθε το τέλος του κόσμου, αν τα πράγματα δεν γίνονται όπως θέλουμε και όπως πάντα ξέραμε.

Πολλές φορές χρησιμοποιούμε τον όρο «πνευματικός μαχητής» για να δείξουμε ακριβώς αυτό το είδος θάρρους που χρειάζεται να διαθέτουμε για να ανταπεξέλθουμε σε αυτή τη πρόκληση: τη πρόκληση του να βλέπουμε καθαρά τον εαυτό μας και να μην μας πιάνει πανικός με το ξεβόλεμα αυτό. Γιατί, σκεφτείτε φίλοι μου, πόσο βολικό είναι να περνούμε τη ζωή μας πιθηκίζοντας, κολλημένοι στις μανιέρες που έχουμε συνηθίσει! Πόσο βολικό και «άνετο», σαν ένα ζευγάρι χρησιμοποιημένες, τρύπιες παντόφλες. Η ώρα να τις αλλάξουμε έχει έρθει εδώ και καιρό, εμείς όμως στρουθοκαμηλίζουμε, προσποιούμενοι ότι όλα είναι μια χαρά.

Η ωρίμανση έρχεται διακριτικά και διεισδυτικά, όπως στη φύση. δεν ξυπνά ένα πρωί το φρούτο για να «αποφασίσει» ότι ήρθε η ώρα να αλλάξει, να ωριμάσει. Κάθε μέρα, κάθε στιγμή, σε κάθε ανάσα ωριμάζουμε μέσα από τη διαδικασία της ζωής. Χρειάζεται όμως να περάσουμε τον σκόπελο της αβεβαιότητας, της έλλειψης σταθερούς, πάγιας και διαρκούς ταυτότητας. Και τότε, ανοίγονται οι άπειρες δυνατότητες που εγκυμονεί η κάθε ώρα.

Ωριμάζω, σημαίνει ανοίγομαι σε όλες τις δυνατότητες χωρίς προσκόλληση. Και τότε η αλλαγή, οι αλλαγές, έρχονται φυσικά και ανεμπόδιστα, από μόνες τους. Ερχονται με την άνεση της ψιχάλας που γίνεται βροχή. Με την άνεση της πρώτης ματιάς που γίνεται έρωτας. Με την άνεση της πρώτης ιδέας,  που γίνεται θεωρία και της πρώτης λέξης, που γίνεται κείμενο, όπως τούτο εδώ.

Η ζωή μας είναι ένα διαρκές θαύμα και ένα διαρκές έγκλημα. Διαμορφώνεται και αλλάζει με κάθε ανεπαίσθητη επιλογή που κάνουμε. Από τη στιγμή που αφήνουμε πίσω τα κεκτημένα μας, έχουμε εγκαταλείψει το κέλυφος της νεύρωσης και γινόμαστε κάμπιες, ευαίσθητες, ευάλωτες, που όμως έχουν την τεράστια δυνατότητα να γίνουν πεταλούδες!

Τι θαύμα, να προχωράς ξέροντας ότι το κάθε σου βήμα θα σε φέρει σε καινούργια μονοπάτια! Τι θαύμα να περιέχεις όλη σου τη ζωή, όλη σου την αγάπη και την εμπειρία, όχι σαν ένα βαρύ σακίδιο στη πλάτη, αλλά σαν μια πανδαισία χρωμάτων και σχεδίων στα φτερά σου! Τι θαύμα να αφήνεσαι στην αλλαγή χωρίς φόβο, με εμπιστοσύνη! Και, αντίστοιχα, τι έγκλημα, να νομίζεις ότι η ζωή μπορεί να μπει σε μια ρουτίνα με ονοματεπώνυμο, ατζέντα και αφμ…

(Art by Chie Yoshii)

Το άνοιγμα της περιοχής μας

magazia-open-300x252

Λένε ότι η πρώτη σκέψη είναι η καλύτερη σκέψη. Καλύτερη με την έννοια της καθοριστικής. Η πρώτη σκέψη που εμφανίζεται στον νου μας όταν ξυπνούμε το πρωί, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την πορεία της μέρας μας, την ψυχολογική μας προδιάθεση απέναντι σε οτιδήποτε προκύψει. Αν αυτή η σκέψη είναι ωφελιμιστική, μνησίκακη, ιδοτελής, αυτό θα λειτουργήσει ασυναίσθητα σαν πυξίδα για την κάθε αυθόρμητη αντίδρασή μας στα πράγματα. Θα θέλουμε με κάποιο τρόπο να «προστατέψουμε την περιοχή μας», να αντισταθούμε σε όποιον ή ο, τι φαίνεται να την απειλεί… Ασε που θα βλέπουμε παντού «απειλές»,  μεταμφιεσμένες ή απροκάλυπτες, μέχρι που θα κατασκευάζουμε σενάρια και ρόλους αντιπαλότητας ακόμη κι εκεί που δεν υπάρχουν!

Ως αποτέλεσμα, φυσικά, αυτός είναι ένας ιδανικός τρόπος να «κουρδίσουμε» την ύπαρξή μας στη συχνότητα ενός διαρκούς στρες, να περνούμε την μέρα μας χωρίς ανάσα, χωρίς απόλαυση, χωρίς ίχνος χαλάρωσης γιατί απλά…τρέχουμε διαρκώς να περιφρουρήσουμε την περιοχή του εγώ μας, με λόγια, με πράξεις, με σκέψεις ανταγωνιστικές, δυιστικές και αμυντικο-επιθετικές. Η όλη αυτή προσπάθεια να κυριαρχήσουμε στις καταστάσεις και στους άλλους γίνεται έτσι η ημερήσια κάρτα στο λεωφορείο της μιζέριας μας. Μας οδηγεί από απογοήτευση σε θυμό και από θυμό σε απογοήτευση, ανατροφοδοτώντας την αρνητικότητα στη ζωή μας.

Αλήθεια, είναι αυτό που πράγματι θέλουμε; Εμείς δεν είμαστε που σε κάθε ευκαιρία διακηρύττουμε την σημασία της θετικής σκέψης και κριτικάρουμε τον κόσμο που πηγαίνει κατά διαόλου; Εμείς δεν κάνουμε πού και πού την προσευχή μας παρακαλώντας τον Θεό να μας «κάνει καλούς ανθρώπους»; Εμείς δεν πιστεύουμε βαθιά μέσα μας ότι είμαστε «καλοί» άνθρωποι αλλά ότι οι άλλοι δεν μας καταλαβαίνουν; Και κάποιοι από εμάς δεν διαβάζουν ψυχολογικά και φιλοσοφικά άρθρα στο facebook και στο λεπτό νοιώθουν έτοιμοι να δώσουν μαθήματα αυτογνωσίας στους φίλους και στις φίλες τους; Αν λοιπόν πράγματι δεν θέλουμε να είμαστε στην ουσία αυτό που απεχθανόμαστε και αν έχει φτάσει η στιγμή να είμαστε επιτέλους αυθεντικοί και ειλικρινείς με τον εαυτό μας, τότε ας σταματήσουμε να κοιτάμε τους άλλους με στραβά μάτια και να τους κρίνουμε με βάση τα παρελθόντα αυθαίρετα συμπεράσματά μας, ας πάψουμε να καταδικάζουμε την συμπεριφορά των άλλων με βάση τις δικές μας αυθαίρετες υποθέσεις….Για να γίνει αυτό, υπάρχει ένα πρώτο, θεμελιώδες βήμα που πρέπει να κάνουμε: Να ανοίξουμε την περιοχή μας!

Τις προάλλες συνταξίδεψα στο ΚΤΕΛ με έναν από τους πιο στρυφνούς ανθρώπους που έχω ποτέ συναντήσει. Καθόμασταν και οι δυο στις δύο θέσεις πίσω από τον οδηγό, με το που πήγα να περάσω στη θέση μου, ο κουστουμαρισμένος σε στυλ του ‘80 τύπος στραβομουτσούνιαζε και μουρμούριζε…προφανώς και προτιμούσε να είχε απλωθεί φαρδύς πλατύς και στα δυο καθίσματα, αλλά…έλα που  είχε πληρώσει μόνο για ένα! Όπως ίσως γνωρίζετε, οι θέσεις των λεωφορείων του ΚΤΕΛ δεν είναι και πολύ ευρύχωρες. Οπότε ήμουν αναγκασμένη να κάθομαι στο χιλιοστό δίπλα σε κάποιον που η όλη του ύπαρξη, το κάθε του κύταρο βρωντοφώναζε ότι του είμαι τουλάχιστον ανεπιθύμητη, έως… μισητή! Λέω μέσα μου: έλα τώρα κάβουρα να δούμε πώς θα το αντιμετωπίσεις. Το πρώτο μισάωρο καθόμουν κι ένιωθα τις ριπές της αρνητικότητάς του να με χτυπούν αλύπητα. Αρχισα τις δικές μου «πρώτες βοήθειες» τα μάντρα. Επαναλάμβανα τα μάντρα στον νου μου, τόσο γρήγορα, ώστε να μην αφήνουν σκέψεις φόβου, θυμού, αυτολύπησης ή οτιδήποτε να εμμφανιστούν. Τα μάντρα ξέρετε, είναι ο… οδοστρωτήρας στον δρόμο για τη φώτιση! Όχι, στη περίπτωση αυτή δεν έφτασα στη φώτιση, αλλά τουλάχιστον μετα από κάποια λεπτά, άρχισα να αναπνέω κανονικά και όχι ασθματικά. Λέω, εντάξει, είμαι εδώ, θα κάτσω άλλες τρεις ώρες δίπλα σε κάποιον που με μισεί χωρίς λόγο. Τέλεια! Δεν κινδυνεύω, δεν χρειάζεται να αλληλεπιδρώ μαζι του, μέχρι να νιώσω ασφαλής. Μάντρα και ξερό ψωμί λοιπόν… Μετά από την πρώτη ώρα, η ενέργεια ανάμεσά μας είχε ήδη χαλαρώσει. Τον ένιωθα να κάθεται λίγο πιο χαλαρά, να μην μου ρίχνει θυμωμένες ματιές και να μην εκπέμπει εκείνο το βαρύ φορτίο που είχε πριν. Και τότε άρχισα να μπαίνω στην ουσιαστική άσκηση, το βαρύ πυροβολικό που έρχεται από την παράδοση του Ατίσα και είναι το στολίδι στην κορώνα της Μαχαγιάνα, της Βουδιστικής σχολής που δίνει έμφαση στην συμπόνια. Η άσκηση αυτή είναι αναπνευστική κι ενδεχομένως οι παλιοί εδώ μέσα να την θυμούνται γιατί την έχω αναφέρει ξανά στο παρελθόν. Λέγεται «Παίρνω- Δίνω» ή αλλιώς «Τον-Λεν» στα θιβετανικά.

Εφαρμόζεται μόνο στη περίπτωση που έχουμε ξαναβρεί το κέντρο μας, νιώθουμε ασφαλείς και σχετικά ήρεμοι και είμαστε διατεθειμένοι να ανοίξουμε την περιοχή μας στον άλλον. Να ανοιχτούμε σημαίνει να πάρουμε μέσα μας την μιζέρια και την δυστυχία του άλλου. Να τα λιώσουμε στο καμίνι της αγάπης και της σοφίας που υπάρχει στη καρδιά μας. Και μετά να του δώσουμε φως και γαλήνη, ο, τι χρειάζεται για να είναι καλά. Ετσι, χωρίς αναστολές, χωρίς να διστάζουμε ή να φοβόμαστε, ανοίγουμε και εισπνέουμε τους φόβους και τους κόμπους του άλλου και μετά εκπνέουμε όλη τη δική μας ομορφιά και θετικότητα. Είναι δηλαδή ακριβώς το αντίθετο από αυτό που κάνουμε μια ζωή. Η άσκηση του Τον-Λεν μας εκπαιδεύει αντί να θέλουμε να παίρνουμε το καλό για την πάρτη μας και να πετάμε στους γύρω μας τα φταίξιμο, τον θυμό μας κλπ, αντίθετα να δίνουμε ο, τι θετικό υπάρχει μέσα μας, να το εκπέμπουμε στο άλλον μέσω της εκπνοής μας και να τον απαλλάσουμε από όλη τη δυστυχία του με την εισπνοή μας. Αυτή είναι η στάση του πνευματικού ήρωα! Δεν κρατά για τον εαυτό τίποτα και είναι πάντα πλούσιος εσωτερικά γιατί συνέχεια δίνει τα καλύτερα χωρίς δεύτερη σκέψη.

Να σας πω, ότι μετά από μία ώρα Τον-Λεν, ο φίλος μας στο λεωφορείο είχε γίνει λιώμα…δεν καταλάβαινε γιατί αλλά είχε αρχίσει να λατρεύει την άγνωστη γυναίκα που καθόταν δίπλα του. Δεν είχαμε αλλάξει ούτε κουβέντα και πλησιάζοντας στην επαρχιακή πόλη γύρισα και τον ρώτησα: Τελικά, πώς σας φάνηκε το ταξίδι; Και άρχισε να μου λέει, ήταν υπέροχα που συνταξιδέψαμε και συγνώμη αν σας έκανα να νιώσετε άβολα στην αρχή, πέρασα καταπληκτικά ήταν ένα πανέμορφο ταξίδι, τόσο εμπνευστικό και τόσο χαλαρωτικό!

Η άσκηση είχε πάλι κάνει τη δουλειά της: είχε μεταστοιχειώσει την αρνητικότητα. Και σας λέω φίλες/οι μου ναι, ένα τέτοιο υπέροχο ταξίδι μπορεί να γίνεται η εμπειρία της κάθε μέρας μας, αν η πρώτη μας σκέψη είναι να ανοίγουμε την περιοχή μας στους άλλους. Γιατί αυτός που είναι διατεθειμένος να τα δώσει όλα, κερδίζει τα πάντα, κερδίζει τη ψυχή του κάθε στιγμή! Κι όταν χρωματίζουμε την κάθε μέρα μας με αυτή την απόφαση, με αυτό το έναυσμα που μας κάνει να ανοίγουμε απέναντι στις προκλήσεις και τις αντιπαραθέσεις, αντί να κλείνουμε στον αυτιστικό μας ψευδοχώρο, τότε γίνονται τα θαύματα! Ο πόνος, η ανασφάλεια, η μιζέρια, η επιθετικότητα τότε μεταμορφώνονται σε χάρτινες κούκλες που μέσα τους όλες κρύβουν λουλούδια ομορφιάς, αγνότητας, χαράς, μοιράσματος…

Βοηθώντας τους γύρω μας με αυτόν τον πολύ διακριτικό και ήσυχο τρόπο, ευτυχούμε και οι ίδιοι – τι καλά!

Ο φόβος του πάθους

16174882_1555351071160408_2053429601421180306_n

Με το καιρό ανακαλύπτουμε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν το δημιουργεί το ίδιο το «αρνητικό» συναίσθημα αυτό καθαυτό, αλλά ο φόβος μας σχετικά με αυτό και η προσκόλλησή μας σε αυτό. Μόλις χαλαρώσουμε από το φόβο και την προσκόλληση, προβάλλει αυθόρμητα η αλήθεια. Η αλήθεια και το θάρρος να την αντιμετωπίσουμε θα μας μεταστοιχειώσουν σταδιακά, από άβουλα θύματα σε ηρωικούς ασκητές- από μηχανικά ανθρωποειδή σε συνειδητούς αυθεντικούς ανθρώπους.