Τι θα πει όμως «χαλαρώνουμε»;

Τι θα πει όμως «χαλαρώνουμε»; Μοιάζει σαν το τέλος της ημέρας, όταν η δουλειά έχει γίνει, έχουμε τελειώσει ο, τι έπρεπε να κάνουμε και γυρνάμε σπίτι. Καθόμαστε αναπαυτικά και λέμε : Ουφ! Για μια απειροελάχιστη στιγμή δεν υπάρχει ούτε ανησυχία, ούτε αναζήτηση, ούτε κριτική. Στη καρδιά της αληθινής χαλάρωσης δεν υπάρχει ανικανοποίητο. Αυτή η κατάσταση ανοιχτοσύνης και απλότητας είναι η μοναδική απαραίτητη προϋπόθεση για το διαλογισμό. Δεν χρειάζονται ούτε περίπλοκες γνώσεις, ούτε ιδιαίτερες ικανότητες. Η πρόσβασή μας στη φύση του νου, στο πνεύμα, περνάει μέσα από το άφημα.

O χειρότερος εχθρός μας

Νομίζουμε ότι ο χειρότερος εχθρός μας είναι η Τρόικα, ο Σόιμπλε, η Μέρκελ και οι τραπεζίτες. Κάποιοι ίσως νομίζουν ότι ο χειρότερος εχθρός τους είναι ο Τσίπρας ή οι νεοφασίστες. Άλλοι νομίζουν ότι αν λυθούν τα οικονομικά «προβλήματά» τους, θα είναι ευτυχισμένοι. Νομίζουμε ότι είμαστε, σε προσωπικό και συλλογικό επίπεδο, θύματα μιας παγκόσμιας σκευωρίας… Ο παράδεισός μας έχει λιώσει σαν παλιό παιχνίδι από πλαστελίνη. Οι εξωτερικές συνθήκες μάς χτυπούν δυνατά σαν μπούμερανγκ, το οποίο έχουμε εκτοξεύσει οι ίδιοι σε ανύποπτους και ανομολόγητους χωροχρόνους…
Κι όμως. Ο Σιντάρτα είχε μια άλλη άποψη. Είχε διαπιστώσει και είχε δηλώσει ξεκάθαρα ότι: «Ο χειρότερος εχθρός μας είναι οι σκέψεις μας». Τι εξωφρενική δήλωση αλήθεια! Όχι, ο διπλανός μας, όχι ο εργοδότης μας, όχι ο ανταγωνιστής μας, όχι ο φίλος που μας πρόδωσε, όχι ο συγγενής που μας παρεξήγησε, ούτε καν ο κάθε βιαστής, κλέφτης, διαρρήκτης που μας κακοποίησε… Είναι οι ίδιες μας οι σκέψεις!
Η σκεπτοδιαδικασία, αυτή η θεά του δυτικού πνεύματος, μπροστά στην οποία ο Καρτέσιος και όλοι οι άξιοι επίγονοι του Αριστοτέλη έκαναν θυσίες και χοές, αυτή η “σκέψη” (thought, pensée, Gedanke, pensiero, düşünme, мнениеm, विचार, 考え, 思想 …) που αβίαστα θεωρούμε ότι περιγράφει κάποιο «υπέροχο-λυτρωτικό-θεϊκό “υλικό” της γνωστικής λειτουργίας», κρίθηκε κυνικά από τον Σιντάρτα ως «ανούσια, ανώφελη και ανυπόστατη». Χωρίς κανένα νόημα, χωρίς καμιά χρησιμότητα και χωρίς καμιά ουσία…

“Βεβαιότητες” και… αβεβαιότητες!

Οι άνθρωποι είμαστε υπερβολικά «βέβαιοι» για τα πράγματα, τις υποθέσεις, τις θεωρίες, τις ιδεολογίες που θεωρούμε «λογικά» και υπερβολικά «αβέβαιοι» για ο, τι θεωρούμε «παράλογο». Οι βεβαιότητες όμως αυτές ουσιαστικά δεν στηρίζονται παρά μόνο σε μερικές αυθαίρετες υποθέσεις, που υποστηρίζουν κοινωνικές παραδοχές και συμβάσεις. Η κοινωνική βεβαιότητα επισκιάζει την αλήθεια της αλληλεπίδρασης και της διάδρασης ανάμεσα στις διάφορες μορφές της ζωής. Όσο περισσότερο «βέβαιοι» είμαστε για τις απόψεις, τις θεωρίες, τις ιδεολογίες και τις πεποιθήσεις μας, τόσο απομακρυνόμαστε από τη πραγματικότητα ως έχει.

Είναι ο διαλογισμός η απόλυτη επαναστατική πράξη;

Μήπως, τελικά, ο διαλογισμός είναι η απόλυτη επαναστατική πράξη; Όσο κι αν ακούγεται αυτό κάπως παράδοξο, είναι αλήθεια! Ο διαλογισμός δεν είναι μια πράξη παθητικότητας και αδράνειας, όπως πολλοί θέλουν να πιστεύουν. Δεν φέρνει στον ασκητή αποβλάκωση και αδιαφορία. Αυτά είναι «μπούρδες» που προέρχονται από ανθρώπους, που, για κάποιο λόγο, θέλουν να αποφύγουν την δουλειά με τον εαυτό τους, θέλουν να αποφύγουν να έρθουν κατάφατσα αντιμέτωποι με τον εσωτερικό τους κόσμο, και, κυρίως, με τα συναισθήματά τους. Μπορούμε να πούμε ότι ο διαλογισμός είναι η άμεση εξερεύνηση του εαυτού μας. Μπορούμε να πούμε ότι είναι η ανατομία των σκέψεων και των συναισθημάτων μας, χωρίς αναισθητικό. Μπορούμε ακόμη να πούμε ότι είναι το άνοιγμα του «μικρού εαυτού» μας και του «μικρού νου» μας προς τον «μεγάλο εαυτό» μας και τον «μεγάλο νου» μας. Πολλά μπορούμε να «πούμε» για τον διαλογισμό, αλλά τίποτα από αυτά δεν θα μπορεί να αποδώσει το απέραντο διάστημα, τη λαμπερή φρεσκάδα, την απόλυτη ελευθερία που ανοίγεται μόλις μάθουμε να αντιμετωπίζουμε σωστά κι επιδέξια το «παιχνίδι του νου». Ο διαλογισμός είναι η απόλυτη επαναστατική πράξη διότι αποσύρει τη νεύρωσή μας –έστω και προσωρινά- από το καμίνι της συλλογικής νεύρωσης. Ο διαλογισμός είναι η απόλυτη επαναστατική πράξη διότι προϋφίσταται κάθε στιγμής αυτοπροσδιορισμού, ελευθερίας και μεγαλοσύνης του ανθρώπινου είδους. Και μην νομίσετε ότι αναφέρομαι αποκλειστικά στο ανατολικο-βαρεμένο μοντέλο του δυτικού αστού που κάθεται σταυροπόδι και ψέλνει Ομ… Όχι. Ο διαλογισμός έρχεται όταν αφήνουμε τη πόρτα της καρδιάς ορθάνοιχτη, σε οποιαδήποτε ευκαιρία ή περίσταση. Για τον συγγραφέα έρχεται όταν γράφει ιδρώνοντας. Για τον ζωγράφο όταν ζωγραφίζει χωρίς να ξεχωρίζει τον πίνακα από τον εαυτό του. Για τη μητέρα όταν τρέφει τα παιδιά της με το ίδιο της το σώμα. Για τον εραστή όταν ενώνεται με την αγαπημένη του. Ο διαλογισμός έρχεται κάθε στιγμή που η συνείδησή μας απλώνεται και αγκαλιάζει τους τρεις χρόνους, το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, και όλα τα όντα σε όλες τις σφαίρες ύπαρξης… Ο διαλογισμός είναι η απόλυτη επαναστατική πράξη γιατί είναι η απόλυτη υπέρβαση. Οι πολίτες που διαλογίζονται δεν είναι το ίδιο χειραγωγίσιμοι και προβλέψιμοι όσο οι υπόλοιποι. Δεν γίνονται τόσο εύκολα νούμερα σε στατιστικές ούτε θύματα της μόδας. Δεν γίνονται τυφλοί οπαδοί κομμάτων, ομάδων, κυβερνήσεων, εκκλησιών, σεκτών… Oι πολίτες που διαλογίζονται δεν είναι το ίδιο κοιμισμένοι όσο οι υπόλοιποι. Υπάρχει κάτι πιο… «επαναστατικό» από αυτό;

‘Ζωή’ με ημερομηνία λήξεως

Όταν ξυπνάμε το πρωί και βρίσκουμε ένα μεγάλο κενό εκεί που νομίζαμε ότι υπήρχε η καρδιά μας, όταν ανοίγουμε τα μάτια σ’ έναν κόσμο από-ωραιοποιημένο, γυμνό και κυνικό, όταν η εμπειρία διαψεύδει και ματαιώνει τις καλύτερες προσδοκίες μας, μπορεί να αναρωτηθούμε: υπάρχει ημερομηνία λήξεως στην εξιδανίκευση;
Όταν τα ‘πρέπει’ και τα ‘θέλω’ μας βουίζουν σαν μελίσσι μέσα στο κεφάλι μας, όταν η επιστροφή στον εαυτό μας αποκτά αστρονομική απόσταση, όταν αναμετράμε τις στιγμές που περνούν σαν χάντρες το κομπολόι της ζωής μας, μπορεί να αναρωτηθούμε: υπάρχει ημερομηνία λήξεως στην αυτό-ύπνωση;
Όταν τα κομμάτια της ζωής μας γεμίζουν ακατάστατα και ακατάπαυστα τις μέρες μας, όταν υποβαθμιζόμαστε σε προβλέψιμες κινούμενες μηχανές, όταν ξεχνούμε το απροσμέτρητο ύψος και βάθος και την πολυτιμότητα της ανθρώπινης ύπαρξής μας, μπορεί να αναρωτηθούμε: υπάρχει ημερομηνία λήξεως στην αυταπάτη;
Όταν αποκτούμε την διαστροφική εκείνη ικανότητα να πληγώνουμε κατάφορα τους ανθρώπους που αγαπάμε, όταν καλλιεργούμε την επιδεξιότητα να σκοτώνουμε την εμπιστοσύνη και να ποδοπατάμε την αθωότητα, όταν καταστρέφουμε αυτά που αγαπάμε, μπορεί να αναρωτηθούμε: υπάρχει ημερομηνία λήξεως στην εγωπάθεια;

Γιατί κάνω “άσκηση”

Κάποιοι από εσάς ίσως ακούτε ή διαβάζετε για τη πνευματική άσκηση, έχοντας μια θολή ιδέα περί τίνος πρόκειται… Νομίζετε ότι η «άσκηση» είναι κάτι ανάμεσα σε ψυχεδελική ικεσία και αυτοτιμωρητική στέρηση, κάτι ίσως υπερβατικό, εξωτικό, πολύπλοκο και σίγουρα κάτι πολύ απαιτητικό για εσάς.

Τι μεγάλη παρανόηση, αλήθεια! Η ίδια η λέξη «άσκηση» είναι άκρως παραπλανητική. Γιατί στην ουσία δεν πρόκειται για τη καταβολή κάποιας ιδιαίτερης προσπάθειας. Αυτό που λέμε «άσκηση» μοιάζει περισσότερο με την απλή επιστροφή στο σπίτι μας, στον εσωτερικό φυσικό μας χώρο, στη φυσική μας κατάσταση. Άρα, η καλύτερη λέξη που θα μπορούσε να αποδώσει αυτή τη διαδικασία, θα ήταν «εξάσκηση», ή «συνήθεια»… Να εξασκούμαστε στην επάνοδο στη φυσική μας κατάσταση. Να «εκπαιδεύουμε» τον νου μας να βλέπει καθαρά το θέατρο των νευρώσεων και να αποταυτίζεται από αυτές…

Επιτρέψτε μου να καταθέσω εδώ κάποια κομμάτια από τη προσωπική μου εμπειρία άσκησης – ίσως και να τα βρείτε βοηθητικά.

Από τη στιγμή που θα κάτσω για διαλογισμό, συμβαίνει κάτι μαγικό: η φλυαρία του νου σταματά, σαν να ανοίγει απότομα μια πόρτα σε ένα δωμάτιο γεμάτο κόσμο, και όλοι αίφνης να σιωπούν στρέφοντας τη προσοχή τους εκεί. Με τον ίδιο τρόπο, οι φωνές μέσα στο νου μου, οι διάσπαρτες αναρχικές σκέψεις και διασπάσεις, ξαφνικά ησυχάζουν- σταματούν προσωρινά, σαν να περιμένουν να δουν… τι θα συμβεί!

Κάθομαι σταυροπόδι με τη πλάτη ίσια και νιώθω το σώμα μου να εδραιώνεται μέσα στη γη, σαν να βυθίζεται στο έδαφος, σαν δέντρο που ριζώνει βαθιά. Αυτό μου δίνει μια αίσθηση σιγουριάς και ασφάλειας, καθώς δημιουργεί ένα διάστημα ακλόνητο και σταθερό, μέσα από το οποίο μπορώ να αντιμετωπίσω τα πάντα. Είναι μια στάση αξιοπρέπειας και ανοίγματος. Σαν να λέω: είμαι εδώ, έτοιμη για τα πάντα. Δεν έχω τίποτα να κρύψω, δεν έχω τίποτα να φοβηθώ. Είμαι ολόκληρη, ακέραιη και ανοιχτή απέναντι στη ζωή.

Με τον κορμό εδραιωμένο στη γη, νιώθω το κεφάλι μου να υψώνεται στον ουρανό, σαν ένα βουνό που τα ριζά του απλώνονται στο έδαφος και η κορυφή του χάνεται στα σύννεφα. Η σπονδυλική στήλη γίνεται σαν ένα τόξο που στοχεύει προς τα πάνω, όλο και ψηλότερα. Αφήνω την αναπνοή μου να γίνεται φυσικά, να έρχεται σαν τον φλοίσβο της θάλασσας, άλλοτε φουρτουνιασμένη, άλλοτε ήσυχη, έρχεται και φεύγει ρυθμικά, διαπερνώντας ολόκληρο το σώμα μου, από τις άκρες των δακτύλων των ποδιών και των χεριών, μέχρι τις τρίχες της κεφαλής. Η κάθε εισπνοή έρχεται από κάτω, διαπερνά όλο το μήκος του σώματος μέχρι τη κορυφή του κεφαλιού και η κάθε εκπνοή αφήνεται να κατέβει χαλαρά παντού. Όπως και η στάση, έτσι και η αναπνοή μου λειτουργεί ενεργειακά σαν μια άγκυρα, που από τη μια άκρη με δένει, ενώ από την άλλη με αφήνει ελεύθερη να ανοίγομαι στο σύμπαν. Ακούω μέσα μου τις μικρές κινήσεις του σώματος, νιώθω τους «ενεργειακούς αέρες» σαν ένα ευχάριστο τρέμουλο που διαπερνά τα κανάλια, καθώς το εσωτερικό θέατρο των σκιών αρχίζει να παίζει ξανά. Αναμνήσεις, εικόνες, σκέψεις, λόγια, συναισθήματα ανεβαίνουν και κατεβαίνουν στη σκηνή.

Σε όλη αυτή τη διαδικασία ακούω τη φωνή του Δασκάλου να με οδηγεί: η φωνή του είναι η δική μου, εσωτερική φωνή, η σοφία της καρδιάς μου. Μου λέει να μην παρασύρομαι από τις εμφανίσεις στον νου, να τις αφήνω… Συνεχίζει μέχρι που να μην υπάρχει τίποτα άλλο παρά ο χτύπος της καρδιάς και ο φλοίσβος της αναπνοής μου. Κάποιες στιγμές το σώμα μου χάνεται. Νιώθω μόνο μια ζεστασιά να με τυλίγει μέσα κι έξω. Για λίγο, το μέσα και το έξω διαλύονται και νιώθω μιαν ανάλαφρη αίσθηση διαστολής και χαλάρωσης. Ούτε αυτό κρατάει, καθώς επανέρχονται οι σκέψεις, ολοένα με λιγότερη εξαναγκαστική δύναμη… σαν τα πουλιά που κατεβαίνουν χωρίς να προσγειωθούν, έρχονται και ξαναπετούν μακριά. Υπάρχει μια αίσθηση ρευστότητας στα πάντα. Η αναπνοή και ο ρυθμός της καρδιάς δονούν κάθε μόριό μου σ’ έναν υδάτινο ρευστό χορό. Μια λεπτοφυής κίνηση διαπερνά την ακινησία, σαν όλη η ύπαρξή μου να χορεύει.

Αυτό το σώμα, που συνήθως το θεωρώ τόσο «στέρεο» στη καθημερινότητα, στον διαλογισμό γίνεται ένα θαύμα, που ανοίγει και περιλαμβάνει τα πάντα. Γίνεται ένα αλχημικό σώμα… Αυτό το σώμα που τόσο έχω ταλαιπωρήσει, κριτικάρει, απορρίψει, έρχεται να με εξυψώσει μόλις το εμπιστευτώ. Μόλις το αφήσω να χαλαρώσει από την ένταση που το κάνει σαν σφιχτοδεμένο δεμάτι χόρτα, αυτό το σώμα μπορεί να με οδηγήσει στην ευδαιμονία.

Μερικές φορές εμφανίζεται κάποιος πόνος, κάποιο πιάσιμο, κάποια ενόχληση- πάντα όμως περνάει, αν δεν κολλήσω σε αυτό. Μερικές φορές εμφανίζονται στεναχώριες, παράπονα, μνησικακίες- πάντα όμως περνάνε, αν δεν κολλήσω σε αυτά. Άλλες φορές εμφανίζεται ευχαρίστηση, άνεση, χαρά- κι αυτό πάλι περνάει, αν δεν κολλήσω.

Συνήθως υπάρχει ένα οικείο βίντεο ανάμεικτης ομορφιάς και πόνου που παίζει συνεχώς στο νου μου. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι το γεγονός ότι στη διάρκεια της άσκησης, όλα αυτά τα άκρως «εξαναγκαστικά» συναισθήματα, χάνουν προσωρινά τη δύναμη τους. Ξεθωριάζει η σημασία τους και αλαφρώνει το βάρος τους. Θα ξανάρθουν στη καθημερινή μου ζωή, πάλι και πάλι, αλλά δεν θα έχουν την ίδια δύναμη, γιατί η άσκηση τα «αποσυναρμολογεί».

Πώς γίνεται αυτό; Αποσυναρμολογώ το συναίσθημα σημαίνει το κοιτάζω απευθείας. Συνήθως φοβάμαι να το κάνω αυτό. Ταυτίζομαι στο λεπτό με το κάθε συναίσθημα και «γίνομαι» ο φόβος, «γίνομαι» η απόρριψη, «γίνομαι» ο θυμός, «γίνομαι» η προσκόλληση. Με τον διαλογισμό, προβαίνω στην ακριβώς αντίθετη διεργασία: αποταυτίζομαι, παρατηρώντας το συναίσθημα. Κοιτάζοντάς το απευθείας, χάνει αυτόματα την εξαναγκαστικότητά του. Κοιτάω μέσα στο φόβο, κοιτάω μέσα στο θυμό, κοιτάω μέσα στη προσκόλληση, αλλά δεν «είμαι» όλα αυτά. Είμαι εδώ… Τα περιλαμβάνω όλα, χωρίς να ταυτίζομαι με τίποτα.

Η διαδικασία της άσκησης δεν αρχίζει ούτε σταματάει στο μαξιλάρι του διαλογισμού. Διαπερνά ολόκληρη την εμπειρία της ζωής μου. Με τον καιρό, δημιουργείται αυτή η αίσθηση που ο μεγάλος Δάσκαλος Τρούνγκπα ονόμαζε «ειρηνικός πολεμιστής». Σε αυτή τη «μάχη» δεν βρίσκομαι αντιμέτωπη με τους άλλους, ούτε με τα συναισθήματά μου, αυτά καθαυτά, αλλά με τις κεκτημένες μου τάσεις και συνήθειες. Είναι οι κεκτημένες τάσεις που δυσκολεύουν τη ζωή μου και μπλοκάρουν την ευτυχία μου. Κι αυτό ισχύει για όλους μας! Η πνευματική άσκηση (σαν μια αυτό-ψυχοθεραπεία) έρχεται να με εκπαιδεύσει στην αντίστροφη διαδικασία. Μου πήρε τόσο χρόνο και κόπο να χτίσω αυτές τις νευρώσεις… χρειάζεται επιμέλεια και σταθερότητα για να τις διαλύσω. Χρειάζεται χρόνος και εμπιστοσύνη.

Τη πρώτη φορά που έκανα διαλογισμό, πριν 25 περίπου χρόνια, έγινε κάτι συγκλονιστικό: ένιωσα σαν να με πετούσαν έξω από ένα διαστημόπλοιο και βρέθηκα ξαφνικά μετέωρη στο διάστημα, χωρίς κανένα στήριγμα… Με έπιασε θυμάμαι ταχυπαλμία και πανικός! Από τότε, σιγά σιγά, απέκτησα μια μικρή εμπιστοσύνη σε αυτή τη κατάσταση «χωρίς σημεία αναφοράς»- μια πολύ μικρή εμπιστοσύνη, που μετριάζει τον πανικό του θανάτου… Οι δάσκαλοι όλοι τονίζουν ότι με τον καιρό θα επέλθει η αφοβία μέσα μου. Θα γίνω έτοιμη να τα αντιμετωπίσω όλα, οπλισμένη με τη δύναμη της σοφίας και της συμπόνιας. Μέχρι τότε, απλά προσπαθώ να προχωράω στο μονοπάτι της άσκησης, κάθε μέρα, σταθερά, με υπομονή και καλοσύνη απέναντι στον εαυτό μου και στους άλλους. Κάθε μέρα η εμπειρία μου είναι διαφορετική, γιατί κάθε ανάσα που παίρνω είναι διαφορετική. Κάθε μέρα είμαι καινούργια, γιατί κάθε ανάσα που παίρνω είναι καινούργια. Ο κόσμος έχει πάψει να είναι εκείνο το συμπαγές κατασκεύασμα που με πλάκωνε τόσα χρόνια. Τώρα, συμβαίνουν απλόχερα θαύματα μπροστά στα έκπληκτα μάτια μου.

Να λοιπόν γιατί κάνω άσκηση! Για να έχω αυτή την ελαστικότητα μέσα μου, να καλλιεργώ την νοητική και ψυχολογική μου ευλυγισία… Να γιατί δεν βαριέμαι να κάθομαι σε διαλογισμό! Γιατί είναι το πιο συναρπαστικό ταξίδι που έκανα ποτέ: ένα ταξίδι «από εμένα σ’ εμένα»… Να γιατί νιώθω ευτυχισμένη. Γιατί έπαψα πια να βάζω αγγαρείες κοινωνικού τύπου στον εαυτό μου. Προσπαθώ να σέβομαι και να προστατεύω αυτή την ανθρώπινη ύπαρξη που διαθέτω, γιατί αυτή η πολύτιμη ανθρώπινη ύπαρξη με πάει προς τη φώτιση.

Υπάρχουν πληγές που ανοίγουν, πληγές που αποκαλύπτονται κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας. Ο δρόμος σίγουρα δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα. Αργά όμως και σταθερά, η νευρωτική μου ύπαρξη μεταμορφώνεται σε κάτι τόσο γεμάτο με άπειρες δυνατότητες, που ξεπερνά τη φαντασία μου. Όλα είναι θέμα προοπτικής. Όταν αλλάζει η προοπτική, τα πάντα αλλάζουν. Όταν το εγώ μου υποχωρεί, ανοίγει η ευρύχωρη προοπτική του εμείς. Ανοίγει η χαρά και η ολοκλήρωση μιας ύπαρξης χωρίς ιδιαίτερες προσωπικές ατζέντες και χωρίς ιδιαίτερες αρέσκειες ή απαρέσκειες. Τι ελευθερία! Τι ευγνωμοσύνη!

Να σας πω ένα μυστικό; Η περίφημη φώτιση δεν είναι κάτι μακρινό, για κανέναν από εμάς. Αντίθετα, είναι τόσο κοντινό, σαν τη μύτη μας, που δεν μπορούμε να την δούμε…

Πώς να καταστρέψετε τη ζωή σας σε 10 βήματα!

1. Αποκτήστε ταυτότητα
Αστυνομική, πολιτική, θρησκευτική, εθνική, φυλετική, σεξουαλική ταυτότητα. Πάραυτα περιορίζετε τον εαυτό σας σε μια ή πολλές ετικέτες, οι οποίες σας ετεροκαθορίζουν για το υπόλοιπο της ζωής σας. Όταν συναντιέστε με άλλα άτομα, ανταλλάσσετε τις πληροφορίες των ταυτοτήτων σας και θεωρείτε ότι έχετε επικοινωνήσει μαζί τους. Όσο πιο πολύ ταυτίζεστε με τις ταυτότητές σας, τόσο αποκόβετε το σύνδεσμο με τη ζωή.
2. Αποκτήστε στεγανά
Τα όρια της ανθρώπινης δραστηριότητας είναι απέραντα. Οι δυνατότητες των ανθρώπων είναι απεριόριστες. Εν τούτοις, εμείς χτίζουμε τα σπίτια, τις πόλεις και τις σχέσεις μας με ένα απόλυτα στεγανό τρόπο. Όταν οι αιτίες και οι συνθήκες αλλάζουν, τα στεγανά μας λειτουργούν σαν φράγματα στο ορμητικό νερό της ζωής. Όσο παραμένετε κολλημένοι στα στεγανά σας, τόσο εμποδίζετε τη ροή της ζωής.
3. Αποκτήστε βεβαιότητες
Οι άνθρωποι είμαστε υπερβολικά «βέβαιοι» για τα πράγματα, τις υποθέσεις, τις θεωρίες, τις ιδεολογίες που θεωρούμε «λογικά» και υπερβολικά «αβέβαιοι» για ο, τι θεωρούμε «παράλογο». Οι βεβαιότητες όμως αυτές ουσιαστικά δεν στηρίζονται παρά μόνο σε μερικές αυθαίρετες υποθέσεις, που υποστηρίζουν κοινωνικές παραδοχές και συμβάσεις. Η κοινωνική βεβαιότητα επισκιάζει την αλήθεια της αλληλεπίδρασης και της διάδρασης ανάμεσα στις διάφορες μορφές της ζωής. Όσο περισσότερο «βέβαιοι» είστε για τις απόψεις, τις θεωρίες, τις ιδεολογίες και τις πεποιθήσεις σας, τόσο απομακρύνεστε από τη πραγματικότητα ως έχει.
4. Αποκτήστε ιστορία ζωής
Διαστρεβλωμένες αναμνήσεις πακεταρισμένες σε εξωραϊσμένα εξωτικά πακέτα που συμπεριλαμβάνουν δράμα, περιπέτεια, μνησικακίες, ήρωες και εχθρούς, θύματα και θύτες – όλα αυτά συνθέτουν τη ταφόπλακα της παρούσας εμπειρίας μας. Διότι στη πραγματικότητα, οι αναμνήσεις δεν είναι τίποτα άλλο από αναμασήσεις γεγονότων και συναισθηματικών καταστάσεων που κάποτε, κάπως, ίσως να υπήρξαν, αλλά τώρα στον παρόν… απλά δεν υπάρχουν! Όσο αναμασάτε το παρελθόν, τόσο σας διαφεύγει το βίωμα του παρόντος.
5. Αποκτήστε στόχους
Οι στόχοι που βάζουμε στη ζωή μας κατευθύνουν την ενέργειά μας με έναν βεβιασμένο τρόπο. Εκτός από την εξαιρετικά σπάνια περίπτωση, στην οποία έχει κανείς την ωριμότητα να είναι σε θέση να επιδιώκει τους στόχους του χωρίς ελπίδα και φόβο, η στοχοθέτηση λειτουργεί σαν αλεξίσφαιρο απέναντι στη ζωή. Μας κάνει τυφλούς και ανίκανους να διαχειριστούμε τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που μας προσφέρει απλόχερα κάθε στιγμή η εμπειρία μας, απλά και μόνο διότι έχουμε εστιαστεί, έχουμε προσηλωθεί προς τη κατεύθυνση των στόχων μας. Όσο εστιάζουμε την ενέργειά μας προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, τόσο απωθούμε τα δώρα της ζωής.
6. Αποκτήστε συνήθειες
Οι συνήθειες μάς οδηγούν σε αυτοματισμούς. Οι αυτοματισμοί μάς οδηγούν στην έλλειψη επίγνωσης και στην ασυνειδησία. Κάθε βήμα μας, κάθε κίνηση, κάθε κουβέντα γίνεται μηχανικά. Με τη συνήθεια, ζούμε πάντα ένα δευτερόλεπτο μακριά από την αυθεντική ζωή. Πριν καταλάβουμε ότι κάνουμε κάτι, το έχουμε ήδη κάνει! Πριν καταλάβουμε ότι μας συμβαίνει κάτι, έχει ήδη περάσει. Ζωντανοί νεκροί, μηχανικά ανδρείκελα, ακολουθούμε τις συνήθειές μας στα τυφλά. Όσο είμαστε έρμαια της συνήθειας, τόσο απέχουμε από τη ζωή μας.
7. Αποκτήστε εμμονές
Η εμμονή είναι μια παγωμένη ψυχολογική στάση. Θεωρούμε ότι πρέπει οπωσδήποτε να έχουμε «αυτό» για να είμαστε «ευτυχισμένοι». Παραβλέπουμε οτιδήποτε υπάρχει, καλλιεργώντας μια ψυχική στάση φτώχιας, έλλειψης και ανικανοποίητου. Ακόμη κι όταν, για λίγο, καταφέρουμε να εκπληρώσουμε την εμμονή μας, την επόμενη στιγμή μένουμε πάλι διψασμένοι. Αυτή η δίψα είναι η ρίζα της δυστυχίας μας. Οι χυμοί που μπορούν να μας ξεδιψάσουν είναι εκεί, αλλά εμείς κρατάμε το στόμα κλειστό. Υπάρχει μια ωραία εικόνα γι’ αυτό: ένα πιθηκάκι βλέπει μια μπανάνα μέσα σ’ένα μπουκάλι. Βάζει το χέρι του μέσα και την αρπάζει. Όταν όμως πάει να βγάλει το χέρι, δεν χωράει. Αντί να αφήσει τη μπανάνα, μένει εκεί κολλημένο, κλαίγοντας, μέχρι να ψοφήσει από την πείνα. Όσο μένουμε κολλημένοι στις εμμονές μας, είμαστε ανικανοποίητοι και δεν ανοίγουμε στις ευκαιρίες της ζωής.
8. Αποκτήστε σοβαρότητα
Έχουμε ακούσει πολλές φορές ότι η ζωή είναι ένα παιχνίδι. Ίσως και να γνωρίζουμε θεωρητικά ότι τα πράγματα, ακόμη και αυτά που θεωρούμε πιο τραγικά, έχουν πάντα μια γελοία πλευρά. Η ανθρώπινη εμπειρία είναι ιλαροτραγική και η σοβαρότητα αποκλείει το παιχνίδι. Όταν αυτοσαρκαζόμαστε και αντιμετωπίζουμε τις καταστάσεις με ελαφρότητα, αποκτούμε την απαραίτητη ευλυγισία απέναντι στις λεγόμενες «προκλήσεις» της ζωής. Λέξεις όπως: σοβαρότητα, υπευθυνότητα, σταθερότητα κλπ, θα πρέπει πάντα να νοηματοδοτούνται ταυτόχρονα με την ιλαροτραγική ελαφρότητα του είναι. Διαφορετικά, καταλήγουν σε σκέτη κοινωνική υποκρισία. Όσο πασχίζουμε να είμαστε «σοβαροί», τόσο χάνουμε την αυθόρμητη χαρά της ζωής.
9. Αποκτήστε πικρίες
Άθελα μας όλοι έχουμε αναπτύξει την εξαίσια ικανότητα να πληγώνουμε ο ένας τον άλλον, με ιδιαίτερη επιδεξιότητα. Αυτό, στο Βουδισμό το ονομάζουμε «σαμσάρα» – φαύλο κύκλο της δυστυχίας. Όταν η μοναδική μας έγνοια είναι να περνάμε εμείς καλά, χωρίς να δίνουμε πολλή σημασία στη συναισθηματική κατάσταση των άλλων, αρχίζουμε να θεωρούμε ότι είμαστε τα αιώνια πληγωμένα, παρεξηγημένα θύματα. Χωρίς να έχουμε συναίσθηση της επίδρασης των δικών μας πράξεων πάνω στους άλλους, κρατάμε και καλλιεργούμε πικρίες, μνησικακίες, αντιπαλότητες και έχθρες που λειτουργούν σαν πνευματικά δηλητήρια μέσα στο νου μας. Υποβαθμίζουν τους γύρω μας σε αναλώσιμες μονάδες και καταργούν την έννοια των αληθινών ανθρώπινων σχέσεων, που προϋποθέτουν ειλικρίνεια, αμεσότητα και μοίρασμα. Όσο περισσότερες πικρίες κρατάτε, τόσο απομακρύνεστε από τους άλλους.
10. Παραιτηθείτε!
Οι ματαιώσεις, οι απογοητεύσεις, η κούραση, η ανασφάλεια οδηγούν πολλούς ανθρώπους στη παραίτηση. Νιώθουν ότι δεν μπορούν πια να επηρεάσουν θετικά τις συνθήκες της προσωπικής και συλλογικής τους ζωής. Περιφέρουν τη παραίτηση και τη πλήξη τους στα ηλεκτρονικά καφενεία, διακηρύττοντας τον μηδενισμό ως στάση ζωής. Η ζωή όμως αναπνέει και ανθίζει ερήμην μας. Πάνω στη καμένη γη φυτρώνουν κάθε στιγμή καινούργια βλαστάρια. Ποτέ δεν τελειώνει αυτή η γιορτή. Πάντα είμαστε οι «επίτιμοι καλεσμένοι» της εμπειρίας μας, που ανοίγεται στο απέραντο διάστημα των άπειρων δυνατοτήτων. Υπάρχει τεράστια ελευθερία μέσα στο χαμό. Υπάρχει τεράστια δυνατότητα ανατροπής μέσα στη σαμσάρα. Αυτό δίδαξε ο Σιντάρτα…

Ζωή έξω από το Facebook…

Κι όμως, υπάρχει! Ξέρεις, εξακολουθούμε να ζούμε κι όταν δεν είμαστε συνδεδεμένοι με το matrix της κοινωνικής δικτύωσης. Απίστευτο, αλλά μπορεί να γίνει… Μπορείς να ξυπνήσεις μια μέρα και να μην ανοίξεις καθόλου τον υπολογιστή σου. Μπορείς να μην ανοίξεις ούτε καν το κινητό σου! Μπορείς να μην «ενημερωθείς» για τις «εξελίξεις» του αέναου έμβιου δράματος που παίζεται πάνω στη καμένη αυτή Γη εδώ και εκατομμύρια χρόνια… Ο κόσμος θα συνεχίζει να γυρνάει, με τα πάνω και τα κάτω του, και χωρίς τα like μας!
Κοίτα, αν δεν μπεις στο Facebook, δεν θα χρειάζεται πια να αγωνιάς να δεις αν ‘διαβάστηκε’ το μήνυμά σου, ούτε να μετράς πόσα like έχει μαζέψει η ανοιχτή απόχη της (από δεύτερο, τρίτο χέρι) δημοσίευσής σου! Δεν χρειάζεται πια να κατασκοπεύσεις στο τοίχο των επίδοξων και άσπονδων ‘φίλων’ σου για να εικάσεις σε τι ψυχολογική κατάσταση βρίσκονται σήμερα: Θα μπορείς απλά να τους τηλεφωνήσεις, ή ακόμη καλύτερα, θα μπορείς να τους συναντήσεις και να τα πείτε από κοντά… Μη μου πεις ότι ξέχασες ότι υπάρχει φιλία και έξω από το Facebook! Μη μου πεις ότι ξέχασες ότι η φιλία δεν μετριέται με τα likes…
Ε, και μη μου ξαναπείς ότι ‘χάθηκα’, επειδή δεν με ‘βλέπεις’ στο Facebook. Συνεχίζω ξέρεις να υπάρχω εδώ, να αναπνέω, να σκέφτομαι, να σ’ αγαπάω, χωρίς το ψηφιακό μου αντίστοιχο. Σ΄ έχω βέβαια χάσει λιγάκι μέσα στο δικό σου ψηφιακό ομοίωμα. Δυσκολεύομαι να σε ανασύρω στη μνήμη μου έξω από τη πρόσφατη φωτογραφία του προφίλ σου. Ξαφνικά τα πρόσωπά μας γίνανε τοπία, εικόνες, οι άνθρωποι υποβιβαστήκαμε σε εντυπωσιακές εικόνες που ισοπεδώνουν κάθε απρόβλεπτη αιχμή της προσωπικότητάς μας. Νομίζουμε ότι γνωρίζουμε 1000, 2000 άτομα, τους έχουμε όλους καταχωρημένους στις επαφές μας, γίναμε όλοι μας μικρές υπηρεσίες πληροφοριών, που συλλέγουν τα data των φίλων μας, τις σημαντικές στιγμές τους και τις παλιές φωτογραφίες τους, αλλά έχουμε σχεδόν ξεχάσει το πρόσωπό τους μαζί με το δικό μας αληθινό πρόσωπο. Πού είναι οι φίλοι μας; Σε μια εικονική μέθη βυθισμένοι νύχτα μέρα… Πού είναι οι παρέες μας; Σε μια διαρκή παρεξήγηση χαμένοι μέσα από τα σχόλια των σχολίων τους…
Και τι να πω για τον διαδικτυακό ακτιβισμό; Τι να πω για τις υπογραφές που μαζεύουμε για τις φώκιες και για τα σχόλιά μας για τη φρίκη της Γάζας… Συγνώμη, αλλά… χέστηκε η Χαμάς για τα σχόλια μας! Ναι, πιο «ακτιβιστικό» είναι να καθόμαστε στη παραλία, ατενίζοντας το γαλαζοπράσινο υδάτινο φως και να σκεφτόμαστε ότι καταλήγει στην άλλη άκρη της Μεσογείου, όπου ο τρόμος στήνει καρτέρι κάθε στιγμή, η κάθε ανάσα είναι bonus επιβίωσης κι όπου δεν ξέρεις τι θα πει χαλάρωση, τι θα πει ανία, τι θα πει shopping και τι θα πει ‘έξοδος από την κρίση’… Πιο ακτιβιστική είναι έστω και μια φευγαλέα σκέψη μας ότι κάπου εκεί παραπέρα, δίπλα μας, γεννιούνται και πεθαίνουν άνθρωποι και ζώα χορεύοντας το μακάβριο χορό του ανακυκλούμενου μίσους, της βίας και της ευτέλειας, παρά η συλλογή των αόρατων υπογραφών, και η αξιοθρήνητη διαδοχή των πολεμικών και αντιπολεμικών μας σχολίων στα οποιαδήποτε μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Και ξέρεις τι είναι το χειρότερο με το νευρωτικό σύνδρομο της εικονικής ζωής μέσω FB; Είναι αυτή η ευκολία στην οποία εθιζόμαστε πιο γρήγορα και από την ηρωίνη. Η ευκολία με την οποία μαθαίνουμε να αποδεχόμαστε άκριτα, να καταδικάζουμε εμπαθώς, να βιώνουμε επιφανειακά και να καταργούμε τη μοναξιά μας με ένα… κλικ! Αυτή η ευκολία είναι η κορυφή του παγόβουνου της άγνοιάς μας. Με τα χρόνια, αυτό το βάρος της άγνοιας συσσωρεύεται και γίνεται όλο και πιο αδιαπέραστο. Τις προάλλες ήμουν έτοιμη να βάλω τα κλάματα όταν είδα με τι ευκολία γράφτηκαν αλαζονικά σχόλια κάτω από ένα παλιό άρθρο μου (το οποίο παρεμπιπτόντως δεν είχα αναρτήσει εγώ) για τη βάρβαρη συνήθεια της κλειτοριδεκτομής στον αραβικό κόσμο. Μια έρευνα που είχαμε κάνει μαζί με τις φοιτήτριές μου στο πανεπιστήμιο της Νομικής σχολής στη Κομοτηνή, με πλήρη ενσυναίσθηση και σεβασμό για τις γυναίκες-θύματα. Χωρίς να έχουν φυσικά καμία κακή προαίρεση, τα εύκολα και πρόχειρα σχόλια στο FB ακυρώσανε και ισοπέδωσαν τη προσπάθειά μας να ρίξουμε φως στο έθιμο αυτό. Ενώ ο σκοπός της έρευνάς μας ήταν να συμβάλλουμε στη συνειδητοποίηση και τη κατάργηση της απάνθρωπης αυτής πρακτικής, εν αγνοία μας συμβάλλαμε στη διαιώνιση της ακτιβιστικής ευκολίας κι εν τέλει, της κοινωνικής αδιαφορίας.
Έτσι φτάνουμε να μιλάμε εικονικά, να σκεφτόμαστε εικονικά, να νιώθουμε εικονικά. Αστείο, αλλά σε λίγο θα φτάσουμε να έχουμε εικονικούς οργασμούς, να τρώμε το εικονικό φαγητό και να πίνουμε τα εικονικά κοκτέιλ των εικονικών μπαρ… να συνάπτουμε εικονικούς ερωτικούς και φιλικούς δεσμούς και να διάγουμε ικανοποιημένοι την ευτέλεια της εικονικής ισοπέδωσης.
Υπάρχει τρόπος να ξαναπιάσουμε τον μίτο της Αριάδνης και να βγούμε ψηλαφιστά από τον λαβύρινθο της ψεύτικης αυτής ζωής;
Κινδυνεύοντας να γίνω κουραστική, θα σου επαναλάβω τη μέθοδο άμεσης επαναφοράς στην αυθεντικότητα της παρούσης εμπειρίας. Δίχως ταμπέλες, δίχως –ισμούς, να καθόμαστε στα αυγά μας και να αφουγκραζόμαστε τον κόσμο. Εδώ, τώρα, την κάθε ανάσα, τον κάθε ήχο, το κάθε αίσθημα του σώματος και την κάθε απόχρωση της ψυχής την αφουγκραζόμαστε, απλώνοντας την συνείδησή μας πανοραμικά, σαν μια ανοικτή ομπρέλα. Η ζωή μας είναι πάντα εδώ-χωράει πάντα σε αυτό το παλιό τζην, σε αυτά τα εκατοστά διαμέτρου του σώματός μας. Η ζωή μας διαπερνά τα πάντα- όλα τα δίκτυα τα νοητικά, τα ηλεκτομαγνητικά, τα ψηφιακά. Γιατί η ζωή μας υπερβαίνει τα πάντα- ακόμη και το Facebook!